IJlst – stad van hout en overtuinen
IJlst is van oudsher gevormd door de houtindustrie en de ligging aan de rivier de Ee. De echte blikvangers van de stad zijn de beroemde overtuinen: smalle, groene voortuintjes die direct aan het water liggen en door een straatje gescheiden worden van de woonhuizen.
Deze bijzondere indeling stamt uit de tijd dat de tuinen werden gebruikt als bleekveld voor de was en opslag voor hout. Houtzaagmolen De Rat zaagt hier nog altijd op ambachtelijke wijze boomstammen tot plankhout. Met haar beschermde stadsgezicht, historische kerken en maalvaardige molens waan je je in IJlst voor even in een heel andere tijd.
Hindeloopen – stadje vol historie aan het IJsselmeer
Hindeloopen is qua oppervlakte bescheiden, maar bezit een groots verleden. Deze voormalige welvarende handelsstad aan het IJsselmeer ademt op elke hoek historie. Wandel langs de kronkelende grachtjes, over de karakteristieke houten bruggetjes en bewonder de rijkelijk beschilderde houten gevels.
In Museum Hindeloopen en het bekende Schaatsmuseum duik je diep in de unieke tradities van de stad: van een geheel eigen klederdracht en taal tot de wereldberoemde Hindelooper schilderkunst. Het is de perfecte plek om urenlang door de steegjes te dwalen en af te sluiten met een verse vis aan de haven.
Moddergat – vissersdorp aan het Wad
Vlak aan de rand van de Waddenzee ligt het ingetogen vissersdorp Moddergat, waar de historische huisjes dicht op elkaar geklemd achter de zeedijk staan. In Museum ’t Fiskershúske wordt het ingrijpende verhaal van de kustvisserij bewaard, waaronder de tragische stormramp van 1883 waarbij een groot deel van de mannelijke dorpsbevolking op zee bleef.
Wanneer je hier vandaag over de dijk loopt, kijk je uit over precies hetzelfde desolate landschap als toen: het uitgestrekte Wad, de wisselende wolkenluchten en de monumentale vissershuisjes. Moddergat zoekt de drukte niet op, en juist die serene rust maakt een bezoek onvergetelijk.
Sloten – de kleinste Elfstedenstad
Sloten draagt met recht de titel van stad, hoewel de gemoedelijke sfeer meteen aan een intiem dorp doet denken. De eeuwenoude vestinggracht omsluit nog altijd het compacte centrum met zijn monumentale panden, oude stadswallen en opvallende poorten.
Het stadje voelt aan als een openluchtmuseum waar de geschiedenis tot leven komt: van de traditionele bleekweide langs het water tot de historische korenmolen op het bolwerk. Sloten is bij uitstek de locatie voor een sfeervolle wandeling langs grachten die nog exact zo lopen als eeuwen geleden.
Laat de auto bij een bezoek aan deze stadjes bij voorkeur aan de rand staan; te voet of vanaf het water ervaar je de rust en de historische details van het Friese landschap immers op z'n best.