Altijd trek in chocolade of juist in chips? Waarom je smaakvoorkeur deels aangeboren, maar vooral aangeleerd is

Je smaakvoorkeur is geen vaststaand feit, maar een samenspel van genetische aanleg en gewenning. Bepaalde smaakreceptoren op je tong bepalen hoe intens je zoet of bitter proeft, maar door je eetpatroon kun je je smaakpapillen ook trainen.

Jouw mond proeft niet hetzelfde als die van een ander

Het begint allemaal bij de werking van je mond. Op je tong bevinden zich smaakreceptoren die onder meer de smaken zoet, bitter en umami opvangen. Omdat de genetische opbouw van die receptoren per persoon verschilt, beleeft niet iedereen dezelfde smaak op een identieke manier.

Onderzoek dat meer dan honderd studies analyseerde, bevestigt dat genetische variatie invloed heeft op hoe we smaak ervaren. Die invloed is vooral heel duidelijk aangetoond bij zoet en bitter. Toch bepaalt je DNA niet alleen waar je zin in hebt. Het verklaart vooral waarom een toetje voor jou heerlijk kan zijn, terwijl je tafelgenoot het als veel te zoet ervaart.

Bekijk ook

Het makkelijkste tussendoortje ooit: deze banaan-havermoutkoekjes maak je met maar 4 ingrediënten | Noorderland

Smaakvoorkeur kun je jezelf aanleren

DNA vertelt dus maar de helft van het verhaal. Je omgeving en gewoontes zijn minstens zo belangrijk, want je smaakpapillen wennen aan wat je ze voorschotelt. Wie dagelijks veel zoete producten gebruikt, verschuift zijn grens. Een frisdrank of tussendoortje dat voor een ander mierzoet is, voelt voor jou dan volkomen normaal. Wetenschappelijk onderzoek onder kinderen en jongeren liet zien dat herhaalde blootstelling aan specifieke smaken gedurende ruim een week al effect heeft op wat iemand als prettig ervaart.

Gelukkig werkt dit principe ook de andere kant op. Minder je een tijdje met suiker of zout, dan schrikt een standaard zoet product je ineens af. Je smaak is flexibel en past zich aan je eetpatroon aan.

Waarom kiest de een voor chips en de ander voor kaas?

Bij liefhebbers van hartige happen draait veel om umami, de zogeheten vijfde basissmaak. Deze volle, hartige sensatie vind je van nature in onder meer bouillon, gerijpte kaas, paddenstoelen, rijpe tomaten en sojasaus. Umami ontstaat voornamelijk door glutamaat en specifieke nucleotiden.

Toch verklaart één smaakreceptor niet waarom iemand steevast voor kaas of chips kiest. Factoren als geur, textuur, knapperigheid en herinneringen spelen een grote rol. Denk aan gerechten uit je jeugd of het gevoel van een gezellige borrelavond.

Bekijk ook

De eerste koele avonden vragen om hachee: met deze aloude truc wordt het vlees botermals | Noorderland

Kun je je smaakvoorkeur veranderen?

Als echte zoetekauw zit je niet voor de rest van je leven vast aan die voorkeur. En ook als doorgewinterde liefhebber van hartig kan je smaak verschuiven.

Omdat smaak een wisselwerking tussen genetische aanleg en ervaring is, proeft niemand exact hetzelfde. De een ervaart in een stukje extra pure chocolade vooral de bittere toon, terwijl de ander juist de subtiele zoetheid ontdekt. Je eet dus niet alleen wat je lekker vindt; wat je lekker vindt, vormt zich door de manier waarop je proeft en wat je gewend bent.

Zo train je je smaakpapillen

Wil je graag wat minder suiker of zout gebruiken, maar vind je maaltijden zonder al snel flauw? Met wat geduld kun je je mond stapsgewijs laten wennen aan minder intense prikkels:

• Eet en drink in kleine stapjes minder: halveer bijvoorbeeld de schep suiker in je koffie of thee in plaats van in één keer te stoppen.
• Geef je mond de tijd: verwacht niet dat een minder zoete of zoute variant meteen als een feestje voelt; smaakgewenning kost simpelweg een paar weken.
• Kies slimme vervangers: mis je de hartige smaak van zout? Voeg verse kruiden toe of gebruik van nature umamirijke ingrediënten zoals tomatenpuree, paddenstoelen of een drupje sojasaus.