Dit verborgen moerasbos vlak bij de stad Groningen wil je ontdekken

De Lettelberterpetten danken hun ontstaan aan de vervening van begin 20ste eeuw, toen uitgegraven veengaten – de zogeheten petgaten – zich vulden met water. Honderd jaar later is dit landschap in Groningen uitgegroeid tot een waardevol elzenbroekbos vol zeldzame planten en dieren. Wie hier het houten plankenpad volgt, stapt niet alleen in een uniek ecosysteem, maar treedt ook in de voetsporen van de vroegere bewoonster Martje Kuper.

Van drassige turfwinning tot elzenbroekbos

Om de charme van dit gebied te begrijpen, helpt een blik op de geschiedenis. Aan het begin van de 20ste eeuw werd bij het dorp Lettelbert op grote schaal veen gewonnen. Het uitgegraven veen liet langgerekte watergaten achter, de petgaten. Het natte veen werd te drogen gelegd op de tussenliggende stroken land, de legakkers.

Nadat de turfwinning stopte, kreeg de natuur vrij spel. De petgaten groeiden in de loop van een eeuw langzaam dicht, een proces dat verlanding wordt genoemd. Hierdoor ontstond een elzenbroekbos: een bijzonder type bos dat permanent met de wortels in het water staat. Tot in 1964 gebruikten buurtbewoners dit 'geriefhoutbosje' vooral voor brandhout en het maken van gereedschap. Tegenwoordig is het een beschermd natuurreservaat waar dood hout bewust blijft liggen, wat een ideale schuilplaats biedt voor paddenstoelen, insecten en kleine roofdieren zoals de boommarter en de wezel.

Bekijk ook

Vier de zomer met Noorderland: onze zomereditie ligt nu in de winkels | Noorderland

Het erfgoed van Martje Kuper

Het bos staat in de volksmond bekend als het 'Bos van Olle Mart'. Deze naam verwijst naar Martje Kuper, de roemruchte vroegere bewoonster die op deze afgelegen plek leefde. Ook het water dat vroeger diende voor de afvoer van turf richting het Leekstermeer draagt haar naam: ’t Wiekje van Martje Kuper.

Waar ooit de turfschepen voeren, is het kanaal in de zomermaanden bedekt met een kleurrijk tapijt van waterlelies, gele plomp en krabbenscheer. Die laatste waterplant is cruciaal voor het gebied; het is namelijk de enige plek waar de zeldzame groene glazenmaker haar eitjes legt. Beheerder Het Groninger Landschap maakt de sloten daarom jaarlijks voorzichtig en gefaseerd schoon om deze bijzondere libel voor het noorden te behouden.

Uitkijktorens en het slingerende Petgatenpad

De wandelroute over het Jaap van Dijk-pad is circa 2,8 kilometer lang en volgt de blauwe paaltjes. De wandeling begint bij de parkeerplaats nabij boerderij Hooilanden 12 in Lettelbert. Onderweg wandel je langs de weilanden waar Schotse hooglanders grazen om het landschap open te houden.

• Uitkijktoren: via een houten trap klim je omhoog voor een weids uitzicht over de omliggende landerijen en het rimpelende Leekstermeer.
• Vogelkijkhut Olle Mart: een beschutte plek met zicht op de oeverlanden en een nieuw gegraven plas. In het voorjaar en de zomer spot je hier vogels zoals de kievit, tureluur, watersnip en bruine kiekendief, terwijl in de winter duizenden kolganzen en brandganzen neerstrijken. Vlak bij de hut zie je in de zomer waterviolier en oranjebruine roestvlekken op het water, een teken van opborrelend kwelwater uit de bodem.
• Het Petgatenpad: een kronkelend houten plankenpad dat dwars door het schaduwrijke moerasbos voert, waar omgevallen zwarte elzen het landschap vormgeven. Dit pad geeft een uniek zicht op het zeldzame ecosysteem, maar houd er rekening mee dat het drassig kan zijn; in de winter is waterdicht schoeisel of laarzen dan ook noodzakelijk.