Hoe Drenthe aan haar naam komt (en wat die bekende dorpsnamen betekenen)

Drie delen die de provincie vormden

Waar de naam Twente volgens een veelgenoemde verklaring verwijst naar een twee-eenheid, zou Drenthe juist zijn ontstaan als een drie-eenheid. Die uitleg geeft oud-medewerker van het Drents Archief Jan Bos in de rubriek Zoek het uit! van RTV Drenthe.

Volgens Bos verwijzen de eerste twee letters van Drenthe naar het getal drie, terwijl het tweede deel van de naam staat voor een eenheid of entiteit. Het oude Drenthe zou oorspronkelijk hebben bestaan uit drie bestuurlijke delen: Noordenveld, Zuidenveld en Westerveld. Rond het midden van de 11de eeuw werden deze gebieden verder opgedeeld in de zes dingspelen die later een belangrijke rol speelden in het bestuur van de provincie.

Waarom schrijven we Drenthe met een 'h'?

Ook de letter h in Drenthe heeft volgens dezelfde uitleg een opvallende geschiedenis. Waar Twente zonder h wordt geschreven, kreeg Drenthe die letter pas na de Tweede Wereldoorlog. Volgens Jan Bos hing dat samen met het groeiende regionale zelfbewustzijn in de wederopbouwperiode. De extra letter werd destijds gezien als een fraai detail dat de provincienaam bovendien onderscheidde van Twente.

De oorsprong van Drentse dorpsnamen

Niet alleen de provincienaam kent een interessante geschiedenis; ook veel Drentse dorpsnamen vertellen iets over het landschap van vroeger. Uit het Lexicon van Nederlandse toponiemen tot 1200, blijkt dat de oudste Drentse nederzettingsnamen vooral voorkomen in het centrale esdorpengebied.

Een herkenbare groep bestaat uit plaatsnamen met het element -lo, dat verwijst naar bos. Voorbeelden zijn Anlo, Peelo, Grolloo en Dwingeloo. Ook namen als Hees, Laren, Roden en Roderwolde houden verband met bebossing.

Na 1200 verschijnen steeds vaker plaatsnamen die eindigen op -elte, zoals Havelte, Orvelte, Uffelte, Wittelte en Zwiggelte. Hoewel deze uitgang niet automatisch betekent dat alle namen dezelfde oorsprong hebben, houden ze volgens de uitleg van het Drents Archief meestal verband met bos of hout. Zo zou Uffelte en Wittelte teruggaan op -holt ('bos') of -helt ('plek waar hout groeit'), Havelte op -veld en Zwiggelte mogelijk op -laar, een intensief benut bosgebied.

Bekijk ook

Slaat iedereen dit over? 5 Drentse musea die je écht een keer gezien moet hebben | Noorderland

Een rijke geschiedenis

Plaatsnamen lijken vaak vanzelfsprekend, maar vertellen verrassend veel over het verleden. Ze verwijzen naar oude landschappen, bossen en bestuursgebieden en laten zien hoe de geschiedenis van Drenthe nog altijd voortleeft op de kaart.