Smeersels onder de loep: wat maakt roomboter zo anders dan margarine?

Het verschil tussen roomboter en margarine is in de basis simpel: de een komt van de koe, de ander van de akker.

Roomboter is een dierlijk natuurproduct, gemaakt van afgeroomd melkvet. De benaming 'boter' is bovendien wettelijk beschermd; een fabrikant mag dit woord alleen gebruiken wanneer het product voor minstens 80 procent uit melkvet bestaat. Margarine daarentegen wordt bereid uit plantaardige oliën en vetten, zoals zonnebloemolie, lijnzaadolie of sojaolie. Om hier een smeerbare substantie van te maken, worden water en emulgatoren toegevoegd.

Vitamines en vetzuren

Naast de herkomst verschillen de twee opties aanzienlijk in wat ze ons lichaam bieden. Roomboter bevat van nature redelijk wat vitamine A, maar slechts een bescheiden hoeveelheid vitamine D. Margarine bevat van nature minder vitamine A, wat er vaak aan wordt toegevoegd, maar is standaard verrijkt met extra vitamine D. Wie dagelijks alleen maar roomboter op zijn brood smeert, moet er dus extra goed op letten dat de nodige vitamine D uit andere bronnen wordt gehaald.

Het belangrijkste verschil voor de gezondheid zit hem echter in de vetzuren:

• Roomboter bevat per 100 gram zo'n 53 gram verzadigd vet. Dit type vet staat erom bekend dat het het LDL-cholesterol in het bloed verhoogt, wat de kans op hart- en vaatziekten kan vergroten.
• Zachte margarine uit een kuipje bestaat voor het grootste deel uit onverzadigde, vloeibare vetten en bevat circa 19 gram verzadigd vet per 100 gram.

Als je dagelijks zes boterhammen eet, levert een laagje roomboter je ongeveer 16 gram verzadigd vet op. Bij zachte margarine is dat 6 gram, en bij halvarine daalt dit tot circa 3,5 gram.

Bekijk ook

Waarom de goedkope pot honing uit de supermarkt flink verschilt van die van de lokale imker | Noorderland

Smeerbaarheid en nieuwe mengvormen

Door de jaren heen zijn de opties in het schap steeds diverser geworden. Halvarine is een variant die gemiddeld 50 procent minder vet bevat dan margarine, wat betekent dat je minder calorieën binnenkrijgt. We zien ook steeds meer mengvormen ontstaan:

• Smeerbare roomboter: dit is pure roomboter waar een klein percentage plantaardige olie aan is toegevoegd, waardoor het ook koud direct te strijken is.
• Margarine met roombotersmaak: plantaardige margarine waaraan een fractie echte roomboter is toegevoegd voor de smaakbeleving.

Smeertip voor de dagelijkse praktijk: hoewel het een kwestie van smaak blijft, kiest wie bewuster met vetzuren en vitamines wil omgaan voor het dagelijkse gebruik op brood bij voorkeur voor een zachte margarine of halvarine uit een kuipje. Gebruik echte roomboter gerust voor die specifieke gerechten waar de authentieke, volle smaak de doorslag geeft.