Op pad in Niebert: ontdek het Iwema Steenhuis en de dikste boom van Groningen

Een middeleeuws toevluchtsoord van kloostermoppen

Om te begrijpen hoe bijzonder het Iwema Steenhuis is, moeten we terug naar het jaar 1400. In die tijd bouwde de welgestelde familie Iwema deze robuuste, vierkante woontoren. In de middeleeuwen stonden er wel 160 van dit soort steenhuizen verspreid over de provincie. Ze dienden als tijdelijk toevluchtsoord voor rijke boeren, grootgrondbezitters en lokale adel. Zodra er onrust uitbrak of er plunderaars in de buurt waren, vluchtten de bewoners en omwonenden naar binnen.

Veiligheid stond destijds voorop. De muren van het steenhuis zijn maar liefst 65 centimeter dik en opgetrokken uit stevige kloostermoppen. De eigenlijke woonruimte bevond zich doelbewust op de eerste verdieping, die in tijden van nood alleen via een houten ophaaltrap bereikbaar was. Eenmaal boven werden de deuren vergrendeld en zat men met tientallen lotgenoten, vee en voorraden dicht op elkaar gepakt tot het gevaar geweken was.

Bekijk ook

Ga met ons mee op verkenning: onze Eropuitspecial is nu te koop! | Noorderland

Van verdedigingstoren naar karakteristieke boerderij

Toen in de 15de eeuw het buskruit en sterkere vuurwapens hun intrede deden, verloren de dikke muren van de steenhuizen hun defensieve nut. Veel van deze bouwwerken werden in de eeuwen daarna gesloopt of omgebouwd tot riante, adellijke borgen. Met het Iwema Steenhuis gebeurde echter iets unieks. Omdat de familie Iwema niet tot de officiële adel behoorde, bleef die grote transformatie uit.

In plaats daarvan werd het complex rond 1845 aangepast aan het boerenleven. De middeleeuwse woontoren werd een stukje verlaagd en er werd een traditionele Groningse schuur tegen het restant aan gebouwd. Dankzij deze vindingrijke verbouwing is dit het enige steenhuis in de hele provincie dat de tand des tijds heeft doorstaan en nog altijd als zodanig herkenbaar is. Sinds 1988 ontfermt Stichting Het Groninger Landschap zich over dit erfgoed.

'Börgbloumkes' en de dikste boom van de provincie

Niet alleen het gebouw zelf, maar ook het omliggende landgoed van 40 hectare groot ademen pure nostalgie. De tuin achter het huis is een aantal jaren geleden volledig in oude luister hersteld. Hier vind je een authentieke fruitboomgaard die is aangevuld met zeldzame, typisch Groningse appel- en perenrassen. Wandel je hier in het vroege voorjaar, dan word je getrakteerd op een adembenemende bloemenzee. De grasvelden rondom het huis kleuren dan wit, geel en lichtpaars door de krokussen, sneeuwklokjes en aronskelken. In Groningen noemen we deze stinsenplanten van oudsher liefkozend börgbloumkes.

De blikvanger van het landgoed is en blijft echter de monumentale rode beuk. Met zijn stamomtrek van ruim 6 meter is het een indrukwekkende verschijning. De oeroude reus kende een periode waarin hij het even moeilijk had, maar dankzij speciale, deskundige zorg is de boom inmiddels weer kerngezond en pronkt hij als vanouds op het landgoed.

Wandelen door het coulisselandschap van het Westerkwartier

Het landgoed achter het Iwema Steenhuis bestaat uit een prachtig, halfopen coulisselandschap. Dit is een historisch cultuurlandschap dat typerend is voor de regio Westerkwartier. Langgerekte, smalle percelen met bloemrijke graslanden en drinkpoelen worden hier harmonieus afgewisseld met houtsingels van elzen en knusse hakhoutbosjes, zoals het nabijgelegen Slangenbosje. Dit zorgt voor een prachtig samenspel van beschutte hoekjes en verrassende doorkijkjes.

Het steenhuis ligt direct aan ’t Pad, de eeuwenoude verbindingsweg tussen Marum en Leek. Waar vroeger de ridders en boeren over deze weg trokken, doet ’t Pad tegenwoordig dienst als een heerlijk rustige wandel- en fietsroute. Vanaf het Iwema Steenhuis start een prachtige, bewegwijzerde wandelroute van 3 kilometer die je meeneemt langs de singels, de boomgaard en door het omliggende Groningse platteland. Daarnaast is in de schuur van het Iwema Steenhuis een streekmuseum te bezoeken.