Op pad in Groningen: dit festival brengt je langs stemmige optredens op eeuwenoude locaties

Hoog op de wierden torenen ze boven de Groningse polders uit: oude kerkjes, bakens in het weidse landschap. Als het je even duizelt van zoveel licht en lucht en uitgestrektheid, kun je je oriënteren op die puntjes aan de horizon.

Op de fiets in dat Groningse panorama zou Geert Lameris, de oprichter van festival Terug naar het begin (TNHB), op het idee zijn gekomen om de kerkjes en de mensen weer eens wat dichter bij elkaar te brengen. Lameris zette zich gedurende zijn werkzame leven op vele fronten in voor kunst en cultuur in Groningen.

Fietsen van dorpje naar dorpje

Bij de zeventiende editie van Terug naar het begin heeft de jongere garde de organisatie inmiddels overgenomen. Artistiek leider is Minke van der Velde (39), die jaren geleden als stagiaire bij het organisatiebureau van Lameris bij het festival betrokken raakte. Haar jeugd speelde zich af in het Westerkwartier. Het wierdenlandschap bij Appingedam was voor haar eerst nog onbekend terrein. ‘Het weidse uitzicht vond ik erg mooi,’ zegt Minke, terugblikkend op haar kennismaking met deze omgeving. ‘In de lente is het hier prachtig, wanneer alles bloeit en de bermen vol staan met fluitenkruid. Je kunt lekker fietsen van dorpje naar dorpje, elk met een kerk in het midden. Zo heb ik dit bijzondere, oude landschap goed leren kennen.’

Terug naar het begin (TNHB) zelf beleven? Dit evenement vindt dit jaar plaats van vrijdag 29 tot en met zondag 31 mei. Ga voor tickets en meer bezoekersinformatie naar de website.

Ontmoetingsplekken

De naam “Terug naar het begin” verwijst naar die ouderdom van het wierdengebied die Minke al meteen aanstipt. De allereerste bewoners vestigden zich hier voor het begin van de jaartelling. In de daaropvolgende eeuwen groeiden de aangelegde verhogingen van klei uit tot boerennederzettingen.

Nog weer later, in de middeleeuwen, bouwden volgende generaties die er neerstreken weer nieuwe wierden – en kerken, toen ook de missionarissen de noordelijke landstreek aan de Waddenzee hadden weten te vinden. In deze periode kreeg het gebied zijn contouren die nog altijd zo duidelijk afsteken tegen de vlakke landerijen. TNHB wordt al vanaf de eerste editie georganiseerd in samenwerking met Stichting Oude Groninger Kerken, die eigenaar is van een groot deel van de locaties.

De middeleeuwse kerkjes zijn dankzij hun functie heel geschikt als festivaldecor, vindt Minke. ‘Deze kerkjes zijn ooit gebouwd als ontmoetingsplek. Voor een festival geldt hetzelfde: je gaat daarnaartoe om met elkaar iets unieks te beleven.’ Maar er is nog iets, ziet ze: ‘Het “ontmoeten” verdwijnt steeds meer uit onze maatschappij, terwijl de kerkgebouwen nog steeds uitstralen: kom hier samen, kom hier over het leven nadenken. Dat is vergelijkbaar met wat ook de kunsten mogelijk maken: ze laten je even de tijd stilzetten en op één onderwerp inzoomen.’

Op de fiets

Het festivalhart is Oosterwijtwerd. De Mariakerk in dit wierdedorpje is een van de oudste kerken in de provincie, daterend uit circa 1237. Bij eetcafé De Boerderij is het straks weer een komen en gaan van bezoekers die hun polsbandjes ophalen en fietsen huren. Want, zegt productieleider Anouk Parent-Maassen (38): ‘Bezoek het festival vooral op de fiets, en laat de auto in Oosterwijtwerd staan. Fietsend kun je nog veel meer genieten van het landschap om je heen.’

De organisatie hoopt dit jaar een digitale kaart te ontwikkelen, waarop niet alleen de festivallocaties en horeca te vinden zijn, maar ook uitkijk- of rustpunten waar je onderweg langskomt. ‘We willen bezoekers graag attenderen op mooie plekjes, om even op een bankje te gaan zitten en gewoon van het uitzicht te genieten. Zodat je je nog meer bewust wordt van de prachtige omgeving waar je je bevindt.’

Zelfs te voet is het festival eventueel te doen, zij het in een kleinere actieradius. Anouk hoeft niet eens op de kaart te kijken om een suggestie te doen: ‘In Appingedam kun je naar de Nicolaïkerk, de Solwerder kerk, de Molukse kerk en naar de kerk van Tjamsweer. Dat zijn al vier locaties vlak bij elkaar.’

Verder lezen

Het volledige verhaal over Terug naar het begin lezen? Dit verhaal verscheen in de nieuwe Eropuit-editie van Noorderland, nu te koop in de winkels en online te bestellen via onze webshop. In deze editie volgen we ook het Drenthepad, gaan we natuurjournalen, testen we een nieuwe wandeling in Friesland en verkennen we een relatief onbekend natuurgebied in Noord-Nederland. Dit – en nog veel meer – lees je nu in ons nieuwste nummer.