Gezellig, maar is het ook gezond? Dit doet kaarslicht met de lucht in huis

Op gure en donkere dagen schenken we graag een warme kop thee in, nestelen ons op de bank en steken een paar kaarsen aan. Dit ritueel staat voor velen synoniem voor pure gezelligheid. Toch laat Deens onderzoek zien dat we bewuster moeten worden van wat er onzichtbaar in onze huiskamer zweeft als we de kaarsen aansteken.

Hygge in Denemarken

Het onderzoek werd uitgevoerd aan de Universiteit van Aarhus in Denemarken. Dat juist daar aandacht voor dit onderwerp is, is niet heel verrassend. In Denemarken is gezelligheid – hygge – sterk verbonden met kaarslicht, en Denen behoren tot een van de grootste kaarsgebruikers ter wereld. Onderzoekers wilden beter begrijpen welke invloed dit heeft op de luchtkwaliteit binnenshuis.

Wat gebeurt er precies?

Bij het branden van kaarsen ontstaat ultrafijnstof: zeer kleine deeltjes die vrijkomen bij verbranding. Ook tijdens het koken komen dergelijke deeltjes vrij. De grootte van die deeltjes verschilt per situatie, maar ultrafijne deeltjes kunnen diep in de longen doordringen.

Naast fijnstof kunnen bij verbranding ook stoffen vrijkomen zoals roetdeeltjes, en in beperkte mate ook stikstofdioxide en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s).

Het onderzoek

De onderzoekers bekeken hoe jonge volwassenen met lichte astma reageerden op brandende kaarsen. Daarbij werden na enkele uren subtiele, meetbare veranderingen gevonden in de luchtwegen en longblaasjes. Deze veranderingen wezen op tijdelijke irritatie en een milde en lokale ontstekingsreactie.

De onderzoekers onderzochten ook of er sprake was van grotere ontstekingsreacties in het lichaam. Die effecten bleken bij blootstelling aan kaarsrook relatief beperkt. Opvallend genoeg zorgde koken in sommige metingen voor juist sterkere reacties in het bloed dan kaarsen.

Dat betekent niet dat kaarsen onschuldig zijn, maar wel dat de context belangrijk is. Factoren zoals de duur van het branden, het aantal kaarsen, ventilatie en individuele gevoeligheid spelen daarbij een rol.

Voor gezonde mensen lijken de risico’s van het branden van een kaars in een goed geventileerde woning beperkt. Mensen met gevoelige luchtwegen kunnen echter sneller klachten ervaren, vooral in slecht geventileerde ruimtes.

Alsnog kaarsen branden: vijf tips

Betekent dit dat kaarsen uit ons huis moeten worden verbannen? Zeker niet. Met een paar bewuste, praktische aanpassingen kun je er nog steeds van genieten:

1. Vermijd tocht: zorg dat je kaarsen op een tochtvrije plek staan. Een rustige vlam produceert minder roet en rook dan een vlam die flakkert door de tocht.
2. Knip de lont: houd het lontje van de kaars kort (circa 1 centimeter) om een te grote vlam te voorkomen.
3. Ventileer goed: zet na het doven van de kaarsen de ramen even open om de lucht af te voeren.
4. Houd rekening met elkaar: brand bij voorkeur geen kaarsen in het bijzijn van huisgenoten met chronische ademhalingsproblemen, zoals astma.
5. Ga voor LED: kaarsen met hoogwaardige LED-verlichting lijken soms net echt, zonder dat er sprake is van verbranding of uitstoot.