Het boegbeeld van Drenthe: 6 verrassende weetjes over Bartje

De geboorte van een Drents icoon

Het verhaal van Bartje Bartels begon in 1935, toen de onderwijzer Anne de Vries zijn heimwee naar de Drentse grond omzette in de roman Bartje. Hoewel De Vries in die tijd in Zeist woonde, putte hij uit de herinneringen aan zijn jeugd in Kloosterveen, vlakbij Assen. Het resultaat was een aangrijpend verhaal over een jongetje dat opgroeit in een arm landarbeidersgezin rond het jaar 1922. Bartje is geen braaf kind; hij is een personage met een sterke eigen wil dat zich weigert neer te leggen bij de armoede en zijn lot.

De echte doorbraak naar het grote publiek kwam in de jaren 70. Regisseur Willy van Hemert bewerkte het boek tot een televisieserie voor de NCRV (1972/1973), waarbij de jonge Jan Krol de rol van de opstandige Bartje onvergetelijk vertolkte.

Zes leuke weetjes over Bartje

Zowel het boek als de serie over Bartje spreken al decennialang tot de verbeelding. Wist je dat...

• De bruine bonen: Zijn beroemde uitspraak "Ik bid niet veur brune bonen" is uitgegroeid tot dé metafoor voor Drentse koppigheid.
• Het bewogen standbeeld: In 1954 werd het eerste kalkstenen beeld van Bartje onthuld in Assen. Het werd zo vaak slachtoffer van vandalisme en ontvoeringen, dat er in 1981 een bronzen versie voor in de plaats kwam.
• De eeuwige verjaardag: In Assen viert Bartje elk jaar in september zijn verjaardag, waarbij hij – in tegenstelling tot de rest van ons – altijd precies twaalf jaar oud blijft.
• De wereldreiziger: De avonturen van Bartje bleven niet beperkt tot de Drentse provinciegrenzen; het boek is inmiddels vertaald in tal van talen, waaronder het Noors, Tsjechisch en zelfs Hongaars.
• Bartje in Madurodam: Ook buiten Drenthe kun je hem tegenkomen; in Madurodam staat namelijk een prachtige miniatuurversie van het iconische beeldje.
• Het verzamelobject: De enorme populariteit leidde tot een grote marketingstroom; van theelepeltjes tot kleine replica-beeldjes die in menig Drents huishouden een ereplek hebben veroverd.

Het standbeeld van Bartje

Wil je Bartje in het echt ontmoeten? Je vindt het bekende bronzen beeld in Assen, in de tuin achter het Ontvangershuis naast de ingang van het Drents Archief. Voor wie de echte historie wil inademen: het originele kalkstenen beeld uit 1954 staat tegenwoordig veilig binnen in de Kloostergang van het Drents Archief. Hier worden ook de oorspronkelijke manuscripten van Anne de Vries bewaard.