Rondje om de kerk: 3x bijzondere wierdedorpen in Groningen om te bezoeken

Hoewel een wandeling over de flanken van de wierde al een beleving op zich is, loont het de moeite om ook de drempel van de kerk zelf over te stappen. In deze drie wierdedorpen in Groningen vormen de eeuwenoude godshuizen namelijk het kloppende hart van de historie. De deuren staan vaak gastvrij open, zodat je even kunt ontsnappen aan de waan van de dag en de verstilde sfeer van dikke muren, antieke herenbanken en middeleeuws metselwerk kunt proeven. Een echt rondje om de kerk is immers niet compleet zonder een blik naar binnen.

1. Niehove: het spinnenweb op de wierde

Met haar kronkelende straatjes, middeleeuwse kerk en schilderachtige huizen is Niehove al jaren een favoriet van liefhebbers van rust, ruimte en geschiedenis. In 2019 werd het officieel door de ANWB uitgeroepen tot het mooiste dorp van Nederland – en wie er ooit rondgelopen heeft, snapt meteen waarom. Het dorp ligt op een ronde wierde, met de middeleeuwse kerk als middelpunt en de huizen daaromheen als een spinnenweb gerangschikt. Zonder winkels of cafés, maar met een ongekende rust, is Niehove een plek die je niet bezoekt maar beleeft.

In de kerk in het hart van het dorp vind je een bijzonder bezoekerscentrum. Hier wordt het verhaal verteld van Niehove, dat vroeger onder de naam Suxwort de hoofdplaats was van het Humsterland. Destijds was dit gebied een heus Waddeneiland, bestuurd door de proost van Humsterland. Met behulp van een gedetailleerde maquette en historische voorwerpen ontdek je hoe de bewoners hier al tweehonderd jaar voor onze jaartelling voet aan wal zetten.

• Bezoekersinformatie: De kerk van Niehove is in de zomermaanden overdag vrij toegankelijk. Een vrijwillige bijdrage voor het onderhoud wordt zeer gewaardeerd.

2. Ezinge: het Pompeï van het noorden

Ezinge wordt ook wel het "Pompeï van het noorden" genoemd, en wie het dorp bezoekt begrijpt al snel waarom. Op en rond de wierde zijn sporen gevonden van bewoning die teruggaat tot ver voor onze jaartelling. De 13de-eeuwse kerk torent uit boven het landschap en biedt een prachtig uitzicht over het Nationaal Landschap Middag-Humsterland. Ezinge is een dorp dat uitnodigt tot wandelen, stilstaan en verwonderen – over wat was én wat gebleven is.

De romaanse zaalkerk uit de 13de eeuw is een prachtig rijksmonument met een losstaande toren. Een opvallend detail uit het verleden zijn de gescheiden ingangen: vroeger betraden mannen de kerk via de zuidzijde, terwijl vrouwen de noordelijke ingang gebruikten. Hoewel deze deuren inmiddels zijn dichtgemetseld, herinneren ze nog altijd aan de oude gebruiken. Naast de kerk staat de voormalige kosterij, die ooit ook dienstdeed als het dorpsschooltje.

• Bezoekersinformatie: De kerk van Ezinge stelt haar deuren open van 13 juni tot en met 13 september. Je kunt hier op zaterdag en zondag binnenkijken tussen 11.00 en 17.00 uur.

3. Garnwerd: kunst en cultuur aan het Reitdiep

Garnwerd is een wierdedorp met een beschermd dorpsgezicht, prachtig gelegen aan het Reitdiep. In de oude kern vind je een middeleeuwse kerk, molen De Meeuw en het smalste autostraatje van Nederland. Bij de jachthaven geniet je op het terras van het water en het weidse uitzicht. Het dorp is geliefd bij wandelaars en fietsers, en vormde met zijn schilderachtige karakter een bron van inspiratie voor het kunstenaarscollectief De Ploeg.

De laatromaanse kerk bovenop de wierde van het oude 'Granawurth' is niet alleen een historisch monument, maar ook een levendig cultureel podium. Al decennia vormen de kerk en de omliggende huiskamers het decor voor concerten en exposities. Binnen in de kerk springt de 18de-eeuwse preekstoel direct in het oog, evenals de herenbank die is versierd met fijn houtsnijwerk in rococostijl.

• Bezoekersinformatie: De kerk van Garnwerd is van april tot en met oktober dagelijks geopend voor bezoekers van 10.00 tot 17.00 uur.