Verborgen onder de duinen: de legende van de 300 jaar oude oereik in Appelscha

De Bosbergtoren: een reusachtige dennenstam

Aan de rand van Nationaal Park Drents-Friese Wold staat een opvallend bouwwerk: de Bosbergtoren. Met een hoogte van 33 meter is dit de hoogste uitkijktoren van Friesland. Architect Frans Beune liet zich voor het ontwerp inspireren door een enorme dennenstam, waarbij verschillende "takken" dienstdoen als uitzichtpunten. Omdat de toren zelf op een 20 meter hoge zandduin staat, bevind je je op het hoogste punt van het Friese vasteland. Voor wie de trap of de lift naar boven neemt, wacht een panorama dat bij helder weer reikt tot aan de Waddeneilanden.

Meer dan een paar losse bomen

Precies op de plek waar deze moderne reus staat, zie je een paar dikke eikenstammen uit het zand omhoogsteken. Wandelaars die over de paden naar de top van de heuvel lopen, zagen hier jarenlang drie scheve stammen die elk een andere kant op groeiden. Het leek een vreemd gezicht, maar de meeste mensen dachten dat het simpelweg om een groepje aparte bomen ging.

Toen de gemeente in 2016 plannen maakte voor de bouw van de Bosbergtoren, werd er echter besloten om de oude volksverhalen over deze plek eens serieus te onderzoeken. De sage vertelde namelijk dat er onder de Bosberg één enorme boom begraven zou liggen.

De legende die waar bleek te zijn

Het onderzoek bracht een spectaculaire ontdekking aan het licht: de legende klopt. Via DNA-onderzoek werd vastgesteld dat de stammen die boven de grond uitsteken, allemaal bij exact dezelfde moederboom horen. Wat we boven het zand zien, zijn in feite de bovenste takken van een oeroude eik die ruim 300 jaar geleden op deze plek ontkiemde.

Rond 1800 was de omgeving van Appelscha nog een open heidegebied vol zandverstuivingen. In de loop van de tijd is er zoveel zand tegen de eik aan gewaaid dat er een complete heuvel – de Bosberg – overheen is gegroeid. De oorspronkelijke boom is maar liefst 30 meter hoog. Dat de eik al die tijd onder een metersdikke laag zand heeft overleefd, is een botanisch wonder, aangezien bomen normaal gesproken zuurstof nodig hebben die niet door het zand dringt. Men vermoedt dat de boom via worteluitlopers aan de zijkant van de heuvel toch voldoende lucht en water heeft kunnen vinden.

Bekijk ook

Oranjespecial van Noorderland nu te koop | Noorderland

Een bezoek aan de begraven reus

Vandaag de dag staat de Bosbergtoren zij aan zij met deze ‘oereik’. De boom is inclusief het ondergrondse deel ongeveer even groot als de toren zelf. Hoewel storm Eunice in februari 2022 de zichtbare takken flink heeft toegetakeld – er staan nu nog twee stammen overeind – blijft het een indrukwekkende plek waar natuur en historie letterlijk onder je voeten samenkomen.

Praktische informatie:

• Toegang: de Bosbergtoren is dagelijks open van 10.00 tot 18.00 uur.
• Tickets: een kaartje kost €2,50; kinderen tot 4 jaar mogen gratis mee.
• Toegankelijkheid: dankzij een lift en een verhard betonpad is de locatie ook geschikt voor rolstoelgebruikers en kinderwagens.