Natuur

Het best bewaarde geheim van het noorden: hier wordt het nog echt pikkedonker

In een land dat ’s nachts vanuit de ruimte oogt als een gloeiend web van lichtreclames, snelwegen en kassen, is echte duisternis haast een zeldzaam goed geworden. Maar voor wie de sterrenhemel echt in volle glorie wil zien, is er eigenlijk maar één windrichting die telt: het noorden. Hier, op de grens van land en water, vind je de twee enige officiële Dark Sky Parken van Nederland.

Karlijn Noordhof
Groningen
Friesland
Boschplaat op Terschelling

De titel "Dark Sky Park" wordt niet zomaar vergeven. Het is een internationaal keurmerk van de International Dark-Sky Association (IDA). Het betekent dat een gebied zo donker is dat de natuurlijke nachtelijke hemel er beschermd wordt. In deze gebieden is kunstlicht tot een minimum beperkt, waardoor de sterrenhemel de hoofdrol opeist. In Nederland hebben we er twee – en ze liggen beide in het noorden.

De Boschplaat op Terschelling

Sinds 2015 mag de Boschplaat zich het eerste officiële Dark Sky Park van Nederland noemen. Dit uitgestrekte natuurreservaat aan de oostkant van Terschelling is een wereld van zand, kwelders en: totale stilte.

Zodra je de bewoonde wereld van het eiland achter je laat en richting de Boschplaat fietst of wandelt, merk je het verschil direct. Geen lantaarnpalen, geen verlichte gevels, alleen het verre zwaailicht van de Brandaris. Op een onbewolkte nacht zie je hier niet alleen de bekende sterrenbeelden zoals de Grote Beer, maar kun je met het blote oog ook de textuur van de Melkweg waarnemen.

Nationaal Park Lauwersmeer
Nationaal Park Lauwersmeer. Foto: Adobe Stock

Nationaal Park Lauwersmeer

Een jaar na Terschelling kreeg ook het Lauwersmeergebied de officiële status. Waar vroeger de zee vrij spel had, vind je nu een vogelparadijs dat ’s nachts transformeert in een astronomisch theater.

Het Lauwersmeer ligt ingeklemd tussen de provincies Groningen en Friesland. Omdat er in de directe omgeving nauwelijks grote steden of industriegebieden zijn, wordt het hier nog echt goed donker. Extra leuk: het park heeft speciale "hemelplatformen" ingericht waar je comfortabel op je rug kunt liggen om naar de sterrenhemel te kijken.

Praktische tips voor je bezoek

Deze plekken zelf bezoeken en de donkerte ervaren? Houd de weerberichten in de gaten voor de beste kans op een heldere nacht. Houd verder de volgende tips in gedachten:

  1. Laat je ogen wennen aan het donker: het duurt ongeveer 20 tot 30 minuten voordat je ogen volledig zijn aangepast aan het donker. Gebruik in die tijd geen smartphone-scherm
  2. Gebruik rood licht: moet je toch iets bijschijnen? Gebruik dan het liefst een zaklamp met rood licht. Dit verstoort je nachtzicht niet
  3. Trek warme kleding aan: zelfs in de zomer koelt het in deze open gebieden ’s nachts flink af. Kleed je daarom warm aan
  4. Neem een verrekijker mee: je hoeft geen dure telescoop te bezitten om diep de ruimte in te kijken. Met een gewone verrekijker zie je in deze Dark Sky Parken al verrassend veel