Niet 't Gooi, maar Groningen: de verbazingwekkende rijkdom achter de villa's van Haren

Het verhaal van Haren begint eigenlijk al 4500 jaar geleden, toen de eerste bewoners ontdekten dat de hogere zandgronden van de ondsrug ideaal waren voor landbouw. Maar de echte motor achter de groei van het dorp was de weg die er dwars doorheen liep: de 'Heereweg'. In die tijd betekende "heir" een legergroep, wat deze route tot een officiële legerbaan maakte. Grote namen uit de geschiedenis, van de aanvoerders van Oranje tot Napoleon, lieten hun paarden over dit zandpad galopperen.

Toch was die belangrijke route niet altijd een pretje. Bij een flinke regenbui veranderde de weg in een modderpoel vol verraderlijke kuilen. Pas in 1824 greep de stad Groningen in met de eerste bestrating, en toen het Rijk de zorg later overnam, kreeg de weg de statige naam die we nu nog kennen: de Rijksstraatweg.

Bekijk ook

Een buitenlands gevoel in de Hortus in Haren: 'Een echte oase' | Noorderland

De opkomst van de 'beau-monde'

In de 19de eeuw veranderde het karakter van Haren definitief. De elite uit de stad Groningen kreeg genoeg van de drukte en zocht de frisse lucht op. Langs de Rijksstraatweg verrezen de meest imposante villa’s, zoals 't Huis de Wolf en Villa Hester Stede. Haren werd dé plek om te laten zien dat je het gemaakt had.

Het dorp werd een geliefde bestemming voor dagjesmensen. Een wandeling vanuit de stad over de Verlengde Hereweg naar Haren was een uitje met status. Men kwam om te zien en gezien te worden, vaak met een tussenstop bij een eetgelegenheid zoals Hotel Horst. Na een middag flaneren en een consumptie op het terras, pakten de wandelaars de tram weer terug naar de stad. Rond 1923 was de rust dan ook ver te zoeken; de Rijksstraatweg was veranderd in een ware boulevard vol fietsers, auto's en ruiters.

Van historisch hart naar modern centrum

Na de Tweede Wereldoorlog bleef Haren groeien. Waar vroeger kleine winkeltjes verspreid door de gemeente lagen, concentreerde de middenstand zich steeds meer rond de Kerkstraat en de Rijksstraatweg. Oude gebouwen maakten plaats voor vernieuwing; zo werd in 1975 het statige oude gemeentehuis afgebroken voor overdekt winkelcentrum De Brinken.

Vandaag de dag bruist Haren nog steeds als vanouds. Of het nu de wekelijkse markt is, de kermis op het Raadhuisplein of een braderie op de Rijksstraatweg: de levendigheid is gebleven. En wie nu neerstrijkt op een terras in het centrum, doet eigenlijk precies hetzelfde als de wandelaars van honderd jaar geleden: flaneren en genieten van de voorbijtrekkende mensen.