Met het hele gezin na elkaar in dezelfde zinken tobbe: herinner je je de zaterdagse wasbeurt nog?

Voor onze grootouders was onbeperkt warm water uit een douche een begrip dat hun verstand te boven zou zijn gegaan. Jezelf wassen was een bezigheid die doordeweeks gewoon met een washandje en een kom water bij de kraan gebeurde. Maar op de vaste badavond – vaak de vrijdag of zaterdag – veranderde de keuken in een provisorische badkamer.

Eén voor één in de tobbe

Het badritueel vergde de nodige voorbereiding. Ketels vol water werden op het vuur gezet en vervolgens in de grote zinken teil gegoten die voor de kolenkachel stond. In de winter was de keuken de enige warme plek in huis; in de zomer verhuisde de tobbe naar de bijkeuken. Er was een ongeschreven volgorde: eerst gingen de ouders, daarna de kinderen.

Om te voorkomen dat het water na de eerste wasbeurt al te vies werd, werd je vaak eerst flink ingezeept voordat je de teil in mocht stappen. Eenmaal in het water was het een feestje. Afgedroogd worden door je vader, schoon ondergoed aan dat door je moeder was klaargelegd en dan, als ultieme beloning, nog even in je schone pyjama bij de kachel mogen blijven zitten. Je voelde je werkelijk herboren.

Van tobbe naar luxe

Pas in de loop van de jaren 60 en 70 deed de douche zijn intrede. In nieuwbouwwoningen werd een badkamer met douche de standaard, in oudere huizen werd soms een doucheruimte in de bijkeuken of schuur getimmerd. Het was nog niet hetzelfde als de moderne douche zoals we hem nu kennen, maar het warme, stromende water was een ongekende luxe.

De vertrouwde zinken teil verdween naar de schuur of de tuin. Maar weggegooid werd er in die tijd natuurlijk niets. In de zomermaanden deed de tobbe dienst als speelbadje voor de kinderen om bootjes in te laten varen of om met een duikbril in te oefenen.

Bekijk ook

Wapperende kleden en de geur van boenwas: herinner jij je de grote voorjaarsschoonmaak nog? | Noorderland

Wassen met de wringer

Niet alleen ons eigen lijf, ook de was ging vroeger door een heel ander proces. Wie herinnert zich nog de wasmachines met een rotor die met de hand werd rondgedraaid? De witte was werd apart gekookt en het zware werk gebeurde op het wasbord met een blok Sunlight-zeep. Daarna ging alles door de wringer – een apparaat dat menig vinger in gevaar bracht – om het water eruit te persen.

Inmiddels hebben machines het werk overgenomen en zorgt de vloerverwarming voor een behaaglijk klimaat in de badkamer. Toch roept de gedachte aan die dampende teil in de keuken bij velen nog altijd een warm gevoel op. Want hoewel het behelpen was, was de gezelligheid van die gezamenlijke badavond met geen moderne douchekop te vervangen.