Vergeet de kalender: de terugkeer van deze vogel is het echte teken dat het voorjaar is begonnen

De grutto is een echte avonturier. Terwijl wij hier de afgelopen maanden in de winterjas liepen, genoot hij van de zon in West-Afrika of Zuidwest-Europa. Vanaf eind februari en gedurende de maand maart strijken de vogels weer in ons land neer. Het blijft een wonderlijke prestatie: na een tocht van circa 5.000 kilometer keren ze vrijwel altijd terug naar de plek waar ze zelf ooit uit het ei kropen.

Zodra ze aankomen, zoeken ze direct de drassige veenweidegebieden op. Dit zijn de sociale ontmoetingsplekken van het vroege voorjaar. Hier kunnen ze op krachten komen na hun lange trektocht, hun veren poetsen en – heel belangrijk – flink eten. De snavels gaan diep de zachte modder in op zoek naar wormen en insecten om de vetreserves weer aan te vullen voor het broedseizoen.

Liefde in de lucht

Zodra de vogels zijn aangesterkt, begint het spektakel in de lucht. Hoewel grutto’s elkaar doorgaans hun hele leven trouw blijven, moet de liefde elk jaar opnieuw gevierd worden. Het mannetje haalt alles uit de kast met spectaculaire 'tuimelvluchten' en luidkeels gezang om het vrouwtje te behagen.

Uiteindelijk zoeken ze een veilig plekje op drogere grond om te nestelen. Wist je dat het vrouwtje een heel slim camouflage-trucje heeft? Ze vlecht de omliggende grassprieten als een soort afdakje over het nest. Zo zijn haar eieren vrijwel onzichtbaar voor roofdieren. Na circa 23 dagen komen de kuikens ter wereld. Het zijn echte 'nestvlieders': binnen een dag verlaten ze het nest al om op eigen pootjes het kruidenrijke grasland te verkennen.

Bekijk ook

Noorderland lanceert voor het eerst een Woonspecial: nu te koop | Noorderland

Wist je dat? 5 weetjes over de grutto

• Nationale trots: de grutto is officieel uitgeroepen tot de nationale vogel van Nederland.
• Groeispurt: een gruttokuiken groeit razendsnel; de snavel wordt elke dag circa 2 millimeter langer.
• Snavel-specialist: de snavel van een volwassen grutto is tussen de 8 en 14 centimeter lang en verkleurt in de broedtijd naar oranjegeel.
• Trouwe gasten: Nederland speelt een cruciale rol voor deze soort; liefst 90 procent van de Noordwest-Europese populatie broedt in onze polders.
• Vliegensvlug: na slechts vier weken kunnen de jonge vogels al vliegen.

De grutto heeft het moeilijk

Hoewel het heerlijk is om de grutto straks weer te horen, heeft hij het helaas niet makkelijk. Waar we in 1975 nog 120.000 broedparen telden, zijn dat er nu nog maar rond de 35.000. De strakke, droge grasvlaktes van de moderne landbouw bieden te weinig voedsel en schuilplekken voor de kuikens.

Gelukkig zijn er in het noorden nog 'bolwerken' waar de natuur de ruimte krijgt, zoals de Greidhoeke in Friesland. Hier wordt het waterpeil hoog gehouden en staat het gras vol bloemen en kruiden, zodat de koning van de weide ook in 2026 weer veilig kan broeden.