Hooikoorts-alert: waarom elzen en hazelaars dit jaar veel vroeger voor overlast zorgen

2026 zet een trend voort die onderzoekers al langer zorgen baart. Volgens gegevens van Nature Today en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) is de bloei van de hazelaar in de afgelopen decennia drastisch verschoven. Waar we vroeger tot diep in februari moesten wachten op de eerste pollen, laten de cijfers inmiddels een ander beeld zien: de start van de hazelaarbloei is sinds 1977 met 40 dagen vervroegd.

Dit jaar bereikt de overlast zelfs een historisch dieptepunt – of hoogtepunt, afhankelijk van hoe je het bekijkt. 'Niet eerder stonden hazelaars zo vroeg zo uitgebreid te bloeien als dit jaar,' meldt de natuurwebsite. Voor 2004 werden er in december vrijwel nooit pollen gemeten. In 2022 lag de piek op zes pollen per kubieke meter, maar dit seizoen werd op 18 december al een waarde van twaalf pollen gemeten.

De rol van de els

Naast de hazelaar zorgt ook de els nu al voor de nodige rode ogen, al is dat verhaal iets anders. Waar de inheemse zwarte els meestal iets later volgt, zien we in parken en woonwijken steeds vaker de Japanse en Kaukasische els. Deze soorten zijn de afgelopen jaren populairder geworden, maar ze bloeien van nature veel vroeger. De afgelopen tien jaar lag de eerste bloeipiek van deze elzen steevast tussen kerst en begin januari.

Impact van zachte winters

De recordvroege bloei is een gevolg van hogere temperaturen in de oktober-, november- en decembermaanden. Door de klimaatverandering raakt de boom in de "war"; de warmte fungeert als een startschot voor de productie van de bekende gele katjes. Hoewel de vrieskou van de afgelopen tijd de natuur even tot stilstand bracht, is de schade voor de hooikoortspatiënt vaak al gedaan. Zodra de temperatuur weer iets stijgt, laten de reeds geopende katjes hun pollen weer los.

Tips voor de vroege hooikoortspatiënt

Heb je hooikoorts en heb je inderdaad nu al last? Met deze tips houd je de klachten binnen de perken:

• Houd de pollenradar in de gaten: websites als Pollennieuws of Hooikoortsradar geven handige en actuele informatie
• Smeer vaseline: een klein beetje vaseline rond de neusgaten kan de pollen een beetje tegenhouden
• Was je haar vaker: pollen blijven makkelijk in je haar plakken. Door 's avonds te douchen voorkom je dat je ze mee naar bed neemt
• Zet de zonnebril op: ook als de zon niet fel schijnt helpt een bril om de pollen uit je ogen te houden tijdens een wandeling door het bos of park