Vergeet Laren en Bloemendaal: dit Groningse dorp was ooit de rijkste plek van Nederland

De ongekende welvaart van Usquert was geen toeval, maar een kwestie van slim boeren en een bijzonder natuurverschijnsel: het Recht van Aanwas. Door de eeuwen heen zorgde de zee ervoor dat er steeds meer vruchtbaar land bij de kust kwam te liggen, dat ingepolderd kon worden. De boeren in deze regio breidden hun grondbezit hierdoor gestaag uit. Zo werd de gemeente Usquert aan het begin van de 20ste eeuw per hoofd van de bevolking één van de rijkste gemeenten van het land.

Die rijkdom was echter weggelegd voor een kleine groep. De 'kleibaronnen' verdienden kapitalen en dat lieten ze zien ook. Terwijl de rijke boeren aan de rand van het dorp de ene na de andere riante villa lieten bouwen om in te rentenieren, woonden de arbeiders slechts in kleine huisjes in de dorpskern.

Een gemeentehuis van wereldklasse

De rijkdom van Usquert was zo groot dat het gemeentebestuur in de jaren 30 vond dat het dorp een bestuurscentrum van internationale allure verdiende. Ze gaven niemand minder dan de beroemde architect H.P. Berlage de opdracht. Ja, de man van de Beurs van Berlage in Amsterdam!

Het resultaat was het iconische Berlagehuis, een strak en monumentaal gebouw dat je in die tijd niet snel zou verwachten in een klein Gronings dorp. Het onderstreept nog maar eens dat Usquert destijds tot de rijkste plekken van het land behoorde.

Van 12de-eeuwse tufsteen tot statige molens

Wie vandaag de dag door Usquert wandelt, ziet die geschiedenis op elke hoek van de straat. Naast de bekende villa’s zoals Villa Biwema en Villa Kona, herbergt het dorp schatten uit een nog verder verleden. De kerk van Usquert is met haar 12de-eeuwse tufstenen muren een van de oudste van de provincie.

En vergeet Boerderij Kruijsstee niet: de enige hoeve in Groningen waar de voorkamer nog volledig in de authentieke 17de-eeuwse stijl bewaard is gebleven. Het dorp is een openluchtmuseum waar de rijkdom van toen nog tastbaar aanwezig is.

Bekijk ook

Een compleet dagje uit in Groningen? Deze 3 leuke uitjes combineren cultuur, natuur en lekker eten | Noorderland

Ontdek het zelf te voet

Wil je de 'Groningse goudkust' met eigen ogen bewonderen? De beste manier om Usquert te ontdekken is door simpelweg de wandelschoenen aan te trekken. Vanaf het station loop je in een korte route van ongeveer 2,5 kilometer langs alle hoogtepunten. Kijk voor meer informatie over de route Villadorp Usquert op de website van Visit Groningen.