In dit bijzondere "spookdorp" in Groningen woont helemaal niemand

Officieel bestaat Marnehuizen niet. Het is een gefingeerde wereld, een surreële enclave die in 2002 operationeel werd. Het is namelijk een hyperrealistisch "oefendorp" van Defensie. Hier oefenen militairen uit binnen- en buitenland gevechten in bebouwd gebied.

Beklemmende stilte

Wanneer je Marnehuizen voor het eerst ziet, bekruipt je haast een onwerkelijk en naargeestig gevoel. Het dorp is opgebouwd met oog voor detail: er is een centrum met een plein, een kerk en verschillende woonwijken met klinkende namen als de "Bunder" en de "Gast". Er zijn rijtjeshuizen die je in elke wijk zou kunnen aantreffen, maar ook bedrijfsgebouwen, industrie en een ondergronds rioolstelsel.

Het is die herkenbaarheid die het zo beklemmend maakt. Je ziet een brievenbus waar nooit een krant in valt, een etalage van een winkel waar geen klant naar binnengaat en een treinstation waar de klok stilstaat. In de mist lijkt het dorp rechtstreeks uit een post-apocalyptische film te zijn weggelopen.

Oefenen voor de werkelijkheid

De reden voor deze precisie is echter serieus. In Marnehuizen kunnen militairen trainen op scenario’s die ze in missiegebieden over de hele wereld tegenkomen. Van huis-aan-huis-gevechten tot het beveiligen van een station: alles kan hier tot in de puntjes worden gesimuleerd. De muren van de huizen vertonen inmiddels de gevolgen van jarenlange trainingen: inslagtekens, roetvlekken en kale betonnen muren die herinneren aan de vele soldaten die hier zijn geweest.

Een dorp vol contrasten

Het meest fascinerende aan Marnehuizen is het contrast met de omliggende natuur. Het Lauwersmeergebied is een paradijs voor vogelaars en wandelaars. Terwijl zij een paar kilometer verderop genieten van de rust en de natuur, klinken in Marnehuizen soms de echo’s van oefenmunitie en tactische bevelen. Maar als er niet geoefend wordt, is het dorp een van de stilste en meest lege plekken van Nederland.

Kun je Marnehuizen bezoeken?

Voor wie nu direct de auto wil instappen: Marnehuizen is geen openbaar museum. Omdat het op militair terrein ligt, is het normaal gesproken streng verboden voor onbevoegden. Toch zijn er soms zeldzame momenten, zoals tijdens de Open Monumentendagen of speciale publieksdagen van Defensie, waarop nieuwsgierigen onder begeleiding een kijkje mogen nemen.