Wist jij dit? Er ligt een oeroude vulkaan diep verborgen in de Waddenzee

Een reus onder de zeebodem

Zo’n 10 kilometer uit de kust bij Harlingen, in de richting van Vlieland, ligt hij: de Zuidwalvulkaan. Je ziet 'm niet, want hij ligt ruim 2.000 meter onder de zeebodem, bedekt met zand- en kleilagen. Toch was deze vulkaan in zijn hoogtijdagen beslist geen kleintje. De kratertop reikte bijna 1.000 meter boven zeeniveau en de basis had een omtrek van enkele kilometers. Tijdens het late Jura-tijdperk, zo’n 160 tot 145 miljoen jaar geleden, spuwde hij met korte en heftige erupties miljoenen jaren lang lava en as.

Ontdekt door toeval

Opmerkelijk genoeg wist niemand tot de jaren 70 dat er een vulkaan in de Waddenzee lag. Pas toen een Franse oliemaatschappij er in 1970 begon te boren, ontdekte men per toeval vulkanisch gesteente. In plaats van een gasbel stuitte men op een oeroude vulkaan. Toch kwam er alsnog gas omhoog: het zogenaamde Zuidwalgasveld, dat tot 2020 volop gebruikt werd. Je kunt dus rustig zeggen dat we in Nederland jarenlang hebben gekookt op "vulkaangas".

Nog altijd warmte

Hoewel de Zuidwalvulkaan al miljoenen jaren slaapt, gloeit hij diep vanbinnen nog na. Rondom de vulkaan is het ondergronds gemiddeld 30 graden warmer dan elders. Een slapende "reus", die ons eraan herinnert dat de aarde vol verrassingen zit. Wil je er meer over weten? In het Kweldercentrum van It Fryske Gea in het Noarderleech duik je dieper in het verhaal van deze bijzondere vulkaan.

Bekijk ook

Onze wintereditie is verschenen: nu in een nieuw jasje | Noorderland

Een kortstondige internetsensatie

Omdat de vulkaan voor het blote oog onzichtbaar is, prikkelt hij de verbeelding van menig grappenmaker. Vooral in de zomer van 2025 zorgde dit voor een ware internetsensatie op sociale media en Google Maps. Er doken overal "reisverslagen" op van mensen die beweerden de Zuidwalvulkaan beklommen te hebben, inclusief verhalen over verzengende hitte en weidse uitzichten over lavastromen.

Hoewel de meeste van die ludieke reviews inmiddels zijn verdwenen, kun je met een beetje zoekwerk nog steeds AI-gegenereerde foto's vinden van een rokende vulkaanmassa midden in de Waddenzee. Het is natuurlijk allemaal fictie, maar het bewijst wel dat deze verborgen reus nog altijd tot de verbeelding spreekt.