1. Orvelte: het dorp waar de tijd stilstaat
Orvelte is misschien wel het bekendste monumentendorp van Nederland, en dat is niet voor niets. Zodra je de auto aan de rand parkeert en het dorp inloopt, verdwijnt het asfalt en maken klinkerweggetjes de dienst uit. Het hele dorp is ingericht als een levend museum. Het mooiste? Waar het in de zomer wemelt van de toeristen, kun je het dorp in de winter in alle rust ontdekken.
In de weekenden zijn de horeca en ambachtelijke winkeltjes open, terwijl je doordeweeks geniet van een wandeling in ultieme rust. Met de authentieke brink, rietgedekte boerderijen en rijke natuur rondom het dorp waan je je hier in een ansichtkaart van honderd jaar geleden. En wil je even ervaren hoe het was om hier meer dan een eeuw geleden te wonen? Stap dan binnen in het Ottenshoes – geopend op woensdag en in het weekend – en wandel door de stijlkamers van deze historische museumboerderij.
2. Gees: rust, ruimte en rietgedekte daken
Wie houdt van rust en authenticiteit, mag Gees niet overslaan. Dit esdorp is al meer dan 800 jaar oud en dat zie je aan alles. Het beschermde dorpsgezicht is klein, maar zeker de moeite waard om doorheen te wandelen of fietsen. Laat je verwonderen door het vlechtwerk in de rietgedekte daken van de Saksische boerderijen en geniet van de serene rust.
Rondom het dorp is de natuur nog ongerept. De omgeving van Gees werkt als een magneet op wandelaars die de drukte willen ontvluchten. Vanuit het dorp loop je zo de natuur in, waar routes zich uitstrekken langs de Mepper Hooilanden en het kronkelende beekdal van de Geeserstroom. In de wintermaanden, als de velden nat zijn en de nevel over de hooilanden hangt, ervaar je hier de weidsheid van Drenthe op zijn best.
3. Veenhuizen: een dorp met een indrukwekkend verhaal
Veenhuizen is van een heel andere orde. Dit voormalige gevangenisdorp is onderdeel van de Koloniën van Weldadigheid en staat op de UNESCO Werelderfgoedlijst. De sfeer is hier bijna onwerkelijk: overal waar je kijkt zie je statige gebouwen die met een strakke hand zijn ontworpen. De teksten op de gevels, zoals "Bitter en Zoet" of "Arbeid is Zegen", herinneren aan het strenge verleden van deze dwangkolonie.
Wandelen door Veenhuizen voelt als een tocht over een historische filmset. De lange, rechte lanen en de enorme gebouwen zoals het Tweede Gesticht (nu het Gevangenismuseum) maken indruk. Je kunt het museum bezoeken – geopend van dinsdag tot en met zondag – om alles te leren over de geschiedenis van het dorp, maar ook de omgeving zelf ademt geschiedenis. Wanneer ga jij het ontdekken?