Cultuur

In dit kleine museum in Friesland ligt een wel heel opvallende schat

Wie aan Hindeloopen denkt, denkt aan kleurrijke schilderkunst en klederdracht, smalle straatjes en natuurlijk aan het IJsselmeer. Maar in dit pittoreske Elfstedenstadje, midden in het Friese Schaatsmuseum, ligt een relikwie dat je nergens anders ter wereld vindt. Nee, het is geen gouden medaille of een antieke schaats, maar iets veel persoonlijker – en een tikkeltje macaber: de bevroren teen van elfstedentochtschaatser Tinus Udding.

Karlijn Noordhof
Winter
Schaatsen
Elfstedentocht
Friesland
Uittips Friesland
Bezienswaardigheden Friesland
Musea Friesland
Schaatsmuseum in Hindeloopen

Offer voor de Elfstedentocht

Het verhaal achter deze bizarre museumschat voert ons terug naar de beruchte Elfstedentocht van 1963, ook wel bekend als "De Hel van 63". Tijdens deze barre tocht, waarbij de temperatuur ver onder het vriespunt zakte – het was maar liefst achttien graden onder nul – en de snijdende wind geen genade kende, streed schaatser Tinus Udding tegen de elementen.

De kou was zo extreem dat Uddings voet ernstig bevroren raakte. Uiteindelijk was de schade door tweedegraadsbevriezing zo groot dat de huid van zijn linkerteen – met nagel en al – moest worden verwijderd. In plaats van dit in het ziekenhuis achter te laten, besloot Udding dat er maar één plek was waar dit offer voor de schaatssport uiteindelijk thuishoorde: het Eerste Friese Schaatsmuseum in Hindeloopen. Vandaag de dag kunnen bezoekers de teen, bewaard onder een glazen stolp, met eigen ogen aanschouwen.

Schaatsmuseum in Hindeloopen
Het Eerste Friese Schaatsmuseum in Hindeloopen. Foto: Max de Krijger

Meer dan alleen een teen

Hoewel de teen van Tinus Udding vast de meeste gespreksstof oplevert, biedt het Schaatsmuseum nog veel meer. Het herbergt namelijk de grootste collectie op schaatsgebied ter wereld. Je vindt er een overweldigende verzameling houtjes, noren en zelfs de meest primitieve botten schaatsen uit de vroege geschiedenis.

Het museum ademt nostalgie. Naast de schaatsen zelf zijn er authentieke werkplaatsen van schaatsenmakers nagebouwd, inclusief de geur van hout en smeedijzer. Je leert er alles over de ontwikkeling van de schaatssport, van het eerste krabbelen op de sloot tot de professionele sport van nu, en natuurlijk over de wereldberoemde Elfstedentocht.

Schaatsmuseum in Hindeloopen
Je vindt er een enorme collectie schaatsen en nostalgische beelden. Foto: Max de Krijger

Eerbetoon aan de winter

Zeker in de wintermaanden is dit een leuk uitje. Het museum herinnert ons eraan dat de winter in het noorden meer is dan alleen een seizoen; het is onderdeel van de Friese identiteit. Of je er nu komt voor de indrukwekkende geschiedenis van de Elfstedentocht of puur om te griezelen bij de teen van Udding: je verlaat het museum vast met een diepe buiging voor de schaatsbikkels van vroeger.