Wat maakt carbidschieten nog altijd zo onweerstaanbaar?

Een sensatie

Carbidschieten is een sensatie: een dreun die door je lichaam trekt, helemaal als je tijdens het schieten een voet op de bus zet. Voor de perfecte knal bestaat geen vast recept, vertelt Max Woltinge (28) van Stichting Carbidschieten Drenthe. ‘Het is een kwestie van uitproberen: hoeveel carbid doe je in de bus en hoeveel water doe je daarbij? En hoelang laat je dat mengsel reageren in de bus, voordat je de gasbrander erbij houdt? Daar moet je gevoel voor krijgen, door ervaring.’ Juist dat er geen garantie op succes bestaat, vindt Max er mooi aan: ‘De knal kan ook weleens tegenvallen – en dan probeer je het opnieuw.’ 

Als tiener verhuisde Max naar Hoogeveen. Op de middelbare school maakte hij vrienden in de “buitendorpen”, waar her en der groepjes aan carbidschieten deden. ‘Op die leeftijd kwam de kwajongen in mij natuurlijk naar boven. Die melkbussen bleken een stuk harder te knallen dan het gewone rotjeswerk.’ Hij lacht: ‘Zo kwam ik erachter dat er op het platteland meer gebeurt dan ik in eerste instantie dacht.’

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Explosieve kracht

Behalve om de knal, gaat het om de afstand: waar komt de weggeschoten bal tot stilstand? Bij carbidschieten plaats je de bal in de opening van de bus en je drukt ’m goed aan. Door het bevochtigde carbid te laten ontbranden, via een gaatje in de onderkant van de bus, doet zich binnen in de bus een explosie voor waardoor de bal van de bus wordt geblazen.

Max: ‘Eenmaal op de grond kan de bal nog doorrollen, dat telt ook mee. Maar het omgekeerde kan ook: een prachtige knal, maar de bal ligt vrijwel meteen stil. Bij wind tegen wordt het helemaal interessant, dan kan de bal zelfs terugrollen. Bij een wedstrijd krijg je daarvoor “min-meters” op de puntenlijst.’ Regen helpt ook niet mee: ‘Een natte bal vliegt te snel van de bus af.’ De lol kan er wel des te groter om zijn: ‘Als je dan een goede knal krijgt die je door de benen en door de borstkas heen vliegt – dan ben je heel blij.’

Ook Ronald Mones (35) ontdekte de traditie van het carbidschieten in zijn tienerjaren. In het Drentse Odoorn sloot hij aan bij een vriendengroep die al heel ervaren was in de traditie. Nog altijd komen de jongens – mannen inmiddels, en hun gezinnen – op oudejaarsdag bij elkaar, in een weiland achter de boerderij van de ouders van een van hen, aan de rand van het dorp. ‘We maken er altijd een groot feest van op de laatste dag van het jaar. De harde knallen, dat is wat het in de eerste plaats zo leuk maakt, met een goed mengsel van carbid en water en met een goede ontsteking.’ In het weiland blijft het niet bij één knal tegelijk: ‘We zetten een stellage neer met een stuk of twintig bussen op een rij. Het is natuurlijk het mooiste als ze allemaal afgaan.’

Bekijk ook

Geen zoetekauw? Probeer dan Rudolphs recept voor de ultieme hartige oliebol | Noorderland

We doken de keuken in met dit recept van Van Veen voor hartige oliebollen, een verrassende variant op de "gewone" oliebol.

Veilig knallen

Een chemische reactie, vuur, explosieve kracht – carbidschieten is niet zonder gevaar. Wie op 31 december het jaar hiermee wil uitluiden, moet dat melden bij de gemeente en moet zich aan de lokale regels houden, die per gemeente kunnen verschillen. Max houdt zich bij de stichting ook bezig met de zogenoemde “BOCK-campagne”: de Bewust Oplettende Carbid-Knaller. ‘Onderling in de groep kun je zo iemand aanwijzen, een verantwoordelijke die het overzicht bewaart, de veiligheid bewaakt en anderen op onveilig gedrag aanspreekt.’ En die nuchter blijft, als het even kan: ‘Want met een aantal drankjes op wordt die verantwoordelijkheid wel lastiger.’

Van oudsher gebeurt carbidschieten met een melkbus en de bijbehorende deksel. Op sommige plekken gebruiken beoefenaars van de traditie nog steeds deksels. ‘Maar een bal is veiliger,’ vertelt Max: ‘Mocht er een bal tegen je hoofd aan komen, is het risico op ernstig letsel kleiner dan bij een deksel. En het is makkelijker om ze op te halen: je kunt ze gewoon terugtrappen, en dan kun je weer een ronde schieten.’ De vriendengroep van Ronald is sinds een jaar of vijf om: ‘De deksels vervormden en met elkaar word je toch wat verstandiger door de jaren heen – of dat hoop je tenminste,’ zegt hij met een lach. ‘De ballen bevallen heel goed. Eigenlijk knalt het net zo hard als met een deksel.’

Verder lezen

Het volledige verhaal over het carbidschieten lezen? Dit verhaal vind je in onze speciale kersteditie, nu te koop in de winkels en online te bestellen via onze webshop. In deze editie bezoeken we onder andere de de Zoutsloter Kerstmarkt in Harlingen, winterwandelen we op het Dwingelderveld, proeven we typische bakgerechten uit Groningen en sommen we de leukste kerstuitjes op. Dit – en nog veel meer – lees je nu in onze nieuwste editie.