Zo vierden oma en opa kerst: herinner jij deze oude gebruiken nog?

Eerst naar de kerk, dan pas eten: kerst was geen cadeaufeest

Voor veel gezinnen was Kerstmis vooral een religieuze plicht. De focus lag op de kerk: op kerstavond en/of de kerstdagen gingen de meeste mensen naar de mis, soms wel meerdere keren per dag. De kerstdagen waren vooral een sobere manier om samen te zijn en stil te staan bij het verhaal van de geboorte van Jezus Christus. Het was vooral een tijd van bezinning, niet voor een overvloed aan cadeaus en eten.

De echte ouderwetse kerstboom: zonder glazen ballen

Vroeger zag de kerstversiering er anders uit dan nu. Wist je dat de kerstboom lange tijd helemaal niet zo gebruikelijk was? Pas vanaf de 19de eeuw verschenen bij welgestelde gezinnen, vooral in (grote) steden, kleine bomen. Ze waren vaak versierd met echte kaarsen, papieren decoratie en etenswaren zoals noten, appels en suikergoed. De glazen kerstballen en ornamenten kwamen pas later.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

In kleinere dorpen op het platteland bleef het vaak soberder. Dennentakken, lintslingers en kaarsen in de vensterbanken waren de belangrijkste decoratie. Het was een eenvoudige, maar sfeervolle manier om een beetje licht en warmte te brengen in de donkere decemberdagen.

Wat er op tafel stond: van stamppot tot luxe kerstbrood

Vergeet de kalkoen en de gourmetschotel! Vroeger was het kerstdiner vaak eenvoudig en praktisch, afhankelijk van wat het gezin soms zelf verbouwde of had ingemaakt. Meestal stond er niets uitzonderlijks op tafel; denk aan soep, een stevige stamppot, of gekookte aardappelen met kool en een stukje vlees.

Bij welgestelde gezinnen werd er soms wel uitgepakt met luxere producten, zoals speculaas, rozijnenbrood en noten – lekkernijen die men soms maar één keer per jaar kreeg. In bepaalde regio’s verscheen zelfs speciaal kerstbrood op tafel, vaak gevuld met amandelspijs of rozijnen. Dit was in die tijd een zeldzame, maar feestelijke verwennerij.

Bekijk ook

Onze kerstspecial ligt nu in de winkels | Noorderland

In kerstsferen komen? De nieuwste kerstspecial van Noorderland is vanaf nu te koop bij de lokale boekhandel.

Een echte kerststal en veel lokale dorpstradities

Lokale tradities speelden vaak een hoofdrol in de viering. Dit was de tijd dat de gemeenschap echt samenkwam: er werden kerstspelen en toneeluitvoeringen opgevoerd in kerken of op scholen. Jongeren trokken rond met liedjes en spelletjes.

Op veel plekken werden ook grote kerststallen opgezet, vaak met gedetailleerde poppen of soms zelfs levende dieren, om het kerstverhaal zo zichtbaar mogelijk te maken voor iedereen in de gemeenschap.

Het draaide vooral om saamhorigheid

Hoewel Kerstmis vroeger een stuk soberder was, lag de focus vooral op warmte en saamhorigheid. Families en dorpsgemeenschappen kwamen bij elkaar, deelden verhalen en maaltijden en zorgden samen voor licht en gezelligheid.

Deze tradities vormen nog steeds de basis van veel moderne vieringen, ook al zijn ze tegenwoordig een stuk kleurrijker en commerciëler geworden.