Hooikoorts aan de kersttafel
Wie aan hooikoorts denkt, ziet meestal lentezon, bloeiende bermen en het moment dat je weer zonder jas naar buiten kunt. Niet de kersttafel, waar je eigenlijk vooral wilt bijtanken en rustig aan wilt doen. Toch is dat dit jaar precies wat er dreigt te gebeuren. Eind november staan de eerste hazelaarstruiken al in bloei. En waar hazelaar bloeit, komen pollen vrij. Voor mensen die daar gevoelig voor zijn, kan dat betekenen dat de eerste niesbuien en tranende ogen ineens rond kerst opduiken.
Volgens kenners is die vroege bloei opvallend vroeg. Vijftig jaar geleden lag de gemiddelde eerste bloeiwaarneming van hazelaar rond half februari. Nu gebeurt het anderhalve maand eerder. De natuur schuift haar ritme op, en dat merken we in onze neus.
Waarom de hazelaar zo vroeg wakker wordt
De verklaring zit in het weer van de afgelopen tijd. Een paar koudere dagen werden gevolgd door een zachte periode. Vooral in het oosten van het land lijkt dat de hazelaar een duwtje te hebben gegeven om alvast open te gaan. En als de hazelaar eenmaal begonnen is, volgt de els vaak snel. Er zijn zelfs al elzen gezien die nu al bloeien. Biologen zeggen het ronduit: het nieuwe pollenseizoen is begonnen.
Of het nog tot stilstand komt, hangt vooral af van echte winterkou. Een beetje nachtvorst remt de pollenafgifte wel even, maar pas bij strenge vorst – onder de min tien graden Celsius – kunnen de katjes bevriezen en stopt het echt. Zolang die kou uitblijft, is de kans groot dat hazelaar en els vrolijk doorgaan richting de feestdagen.
Voor wie is dit vooral relevant?
In Nederland hebben tussen de achthonderdduizend en anderhalf miljoen mensen hooikoorts. Ongeveer zevenhonderdduizend daarvan zijn juist gevoelig voor hazelaar en els. Dat is een flinke groep. Voor hen is december normaal een “rustmaand”, maar dit jaar kan het dus zomaar anders lopen. Zeker rond kerst en oud en nieuw kunnen de pollenconcentraties oplopen als het zacht blijft.
Hooikoorts of toch een winterverkoudheid?
Hooikoorts in december voelt voor veel mensen als iets wat niet kan kloppen, dus je denkt al snel aan een verkoudheid. Maar een loopneus, niesbuien, hoesten en traanogen kunnen nu ook gewoon door pollen komen. Als je merkt dat je klachten vooral buiten beginnen, of als je normaal in het voorjaar ook last hebt, is het slim om die mogelijkheid mee te nemen.
Wat kun je zelf doen?
De belangrijkste tip: weet waar je gevoelig voor bent en houd de bloei in de gaten. Verder kun je je gedrag een beetje aanpassen. Ga als het kan ’s ochtends naar buiten, want dan is de hoeveelheid pollen het laagst. Later op de dag, zeker bij zon, komen er meer luchtwervelingen en dus meer pollen in de lucht. Een zonnebril kan helpen tegen prikkelende ogen. Een klein beetje vaseline rond je neus zorgt ervoor dat stuifmeel eerder blijft hangen vóór het naar binnen gaat.
In huis helpt het om pollen zo min mogelijk binnen te laten en te verspreiden. Lucht liever één kamer tegelijk, zodat tocht het niet overal heen blaast. Douchen voor je naar bed gaat en je haar wassen kan veel schelen, net als je kleding buiten de slaapkamer uitdoen. Denk ook aan was die buiten droogt en aan huisdieren: daar kunnen pollen aan blijven kleven.
- Iedereen Lucht, Hart van Nederland, De Telegraaf
- Adobe Stock