Lifestylemagazine over Noord-Nederland

Waarom de ijsvogel níet blauw is – en 5 andere verrassende weetjes over dit vogeltje

Hij lijkt rechtstreeks uit de tropen te komen, maar leeft gewoon langs Nederlandse oevers. De ijsvogel is piepklein, razendsnel en verbluffend mooi – en zijn gedrag is minstens zo spectaculair als zijn veren. Duik mee in de wereld van deze kleurrijke jager.

Weetjes over de ijsvogel

1. Ze zijn niet echt blauw

Zijn felblauwe rug lijkt tropisch, maar dat blauw bestaat eigenlijk niet. In de veren van de ijsvogel zit geen pigment; het is een optisch effect. De structuur van zijn veren breekt het licht, waardoor wij een metallic-blauwe gloed zien. In de schaduw valt hij bijna weg, terwijl hij in de zon oplicht als een levend juweel.

2. Ze bouwen een opvallend nest

IJsvogels bouwen geen nest, ze graven er een. In steile rivieroevers maken ze tunnels die soms een halve meter tot een meter diep zijn. Aan het einde ligt een holte die wordt bekleed met… uitgebraakte visgraten. Een ongewone, maar effectieve manier om een nestkamer schoon en droog te houden. Zowel het mannetje als het vrouwtje broedt, en een paar kan meerdere legsels per jaar grootbrengen.

3. Ze kunnen niet tegen ijs

De ijsvogel leeft van kleine visjes en waterinsecten, die hij vangt door van een tak het water in te duiken. Onder water kan hij verrassend goed zien en met snelheden tot wel vijftig kilometer per uur klapt hij naar beneden. Maar ondanks zijn naam kan hij niet tegen ijs. Wanneer water langdurig dichtvriest, kan hij niet meer jagen. Tijdens strenge winters kan daardoor zelfs meer dan de helft van de populatie sterven: een van de redenen dat de soort kwetsbaar blijft.

4. Ze baltsen met een visje

Liefde begint bij de ijsvogel met een ritueel dat net zo prachtig is als praktisch: het mannetje biedt een visje aan. Eet het vrouwtje het op, dan volgt de paring. Daarna begint het graven van een nieuwe nesttunnel en de intensieve zorg voor de jongen, die na drie tot vier weken uitvliegen.

5. Ze zijn schuw en razendsnel

De ijsvogel is schuw en houdt van rustige oevers met helder water. Vaak hoor je hem eerst: een helder, fluitend tji-tji in de vlucht. Zijn korte vleugelslag, rechte vlucht en opvallende kleuren maken hem onmiskenbaar – al zie je hem meestal maar een fractie van een seconde.

6. Ze hebben tropische familiebanden

Hoewel ‘onze’ ijsvogel Europees is, behoren de meeste soorten ijsvogels tot tropische en subtropische regio’s. Zijn grootste familielid is de kookaburra, bekend om zijn lachende roep. Ondanks deze verre verwanten blijft de felblauwe ijsvogel die wij langs onze sloten zien voor veel natuurliefhebbers de mooiste van allemaal.

Natuur
  • Seasons, Vivara, Natuurpunt, Natuurmonumenten
  • Adobe Stock