Dit is de giftigste paddenstoel van het bos – en zo herken je 'm

Verraderlijk mooi

De groene knolamaniet (Amanita phalloides) oogt misschien onschuldig: een bleke, olijfgroene hoed, een slanke steel en een glanzend oppervlak dat in het zonlicht haast elegant lijkt. Bovendien lijkt deze paddenstoel op de eetbare champignon. Maar achter dat uiterlijk schuilt juist een dodelijke cocktail van gifstoffen. Eén hap kan al fataal zijn: het gif tast de lever ernstig aan.

De eerste verschijnselen – misselijkheid, braken en buikkrampen – komen vaak pas uren later na het eten voor. Een snelle behandeling kan levens redden, maar er bestaat geen effectief tegengif. Daarom wordt de groene knolamaniet gezien als de gevaarlijkste paddenstoel van Europa en wordt ook weleens de death cap – "hoed des doods" – genoemd.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

In onze eigen bossen

Wie denkt dat zulke soorten alleen in verre landen voorkomen, vergist zich. De groene knolamaniet voelt zich prima thuis in Nederland. Vooral in loofbossen met veel eiken- of beukenbomen, waar het bladerdek vochtig blijft, kun je 'm aantreffen. Soms zelfs langs wandelpaden, half verscholen tussen de herfstbladeren. De witte, zakvormige "knol" aan de voet van de steel is vaak hét herkenningspunt – en een teken om afstand te bewaren en deze paddenstoel niet te plukken en te eten.

Niet de enige

De groene knolamaniet is berucht, maar beslist niet de enige giftige paddenstoel van onze Nederlandse bossen. Let onder andere ook goed op deze soorten:

• Bundelmosklokje (Galerina marginata): een klein, onopvallend paddenstoeltje dat op dood hout groeit. Toch bevat het bijna dezelfde dodelijke gifstoffen als de knolamaniet. Juist omdat deze paddenstoel zo gewoon oogt, is-ie verraderlijk.
• Fraaie gifgordijnzwam (Cortinarius rubellus): herkenbaar aan een roestbruine hoed en spinragachtige sluiers. Het gif tast de nieren aan, vaak pas dagen na het eten.
• Vliegenzwam (Amanita muscaria): de bekende rood-met-witte-stippen-paddenstoel uit ieder sprookje. Minder dodelijk, maar wel ziekmakend.
• Panteramaniet (Amanita pantherina): lijkt op de vliegenzwam, maar dan bruin met witte stippen. Bevat hallucinogene stoffen, in hogere concentratie.
• Parasolzwam (Macrolepiota procera en verwante soorten): parasolzwammen komen voor in allerlei verschillende soorten en maten. Maar pas goed op, want sommige soorten zijn dodelijk. Zie je er eentje die kleiner is dan 10 centimeter? Dan is deze waarschijnlijk giftig.

Let goed op

Pluk nooit paddenstoelen die je niet met zekerheid herkent. Zelfs professionele gidsen kunnen zich soms vergissen; veel eetbare soorten lijken sprekend op giftige varianten. Bewonder ze liever ter plekke, maak een foto en laat de natuur verder intact.

Ga je deze herfst het bos in? Neem een kenner mee of sluit je aan bij een natuurexcursie, bijvoorbeeld van Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer of een lokalere organisatie, zoals Het Groninger Landschap en It Fryske Gea. En onthoud: de mooiste paddenstoel is vaak degene die je beter met rust laat.