Kunstenaar Gosse Koopmans: 'Ik kan op elke plek wel iets moois vinden'

Echte schatten

Met zijn schildersoog bestudeert Gosse Koopmans het uitzicht vanuit zijn tuin, op een middag waarbij de zon af en toe achter een wit wolkje verdwijnt. ‘Kijk,’ roept hij ineens, zijn eigen zin onderbrekend: ‘Wat er nu gebeurt, dat is een van de schatten van dit plekje. Zie je die bomen daar in de verte? De schaduwen en de lichtval veranderen de hele tijd. Ik kan daar de hele dag naar kijken.’

Achter bloemrijke strookjes strekt zich een bietenveld uit, waar koolwitjes vrolijk boven fladderen. Vandaag hult het landschap zich vooral in blauw en groen, de kleuren van de lucht en de akker. ‘Dit uitzicht is elke dag weer een nieuwe belevenis. Er staat ook weleens gerst of tarwe, dan is het allemaal geel. Ik ben in gedachten de verf al aan het mengen!’

Rust en stilte

In Gosses tuin heerst stilte – het enige wat je hier hoort zijn de wind, een merel en krekels. Zulke rust is nog maar op weinig plekken te vinden. Gosse kan best zijn mening geven over het veranderde boerenlandschap – het was ook een thema in het werk van zijn vader, de Friese expressionist Klaas Koopmans. Sommige van Gosses schilderijen zou hij nu niet meer kunnen maken: ‘Bij Lemmer bijvoorbeeld heb ik het skûtsjesilen op het IJsselmeer geschilderd, maar daar staat het nu vol met windmolens. In Friesland ben ik tegenwoordig blij als ik een doodgewone sloot vind met nog een bocht erin.’

Tegelijkertijd waarschuwt hij op fluistertoon voor ‘sentimenteel gedoe’ over vervlogen tijden en een landschap waar destijds ook arme landarbeiders bij hoorden. Het zal nog een paar keer gebeuren in het gesprek: bij al te grote woorden neemt Gosse al gauw ook weer afstand, alsof hij een beetje schrikt van zijn eigen uitspraken. Een prater is hij wel. Hij lacht: ‘Als kind was ik altijd al aan het woord.’

Jeugd in Garijp

Gosse groeide op in het Friese dorp Garijp. Vader Klaas – huisschilder én kunstschilder – kampte met psychiatrische klachten en werd meermaals opgenomen. Gosses moeder hield monter en sterk als ze was het gezin bijeen, en Gosse benadrukt dat er liefde bestond in het gezin. Maar als hij terugblikt constateert hij de gevolgen van de spanningen thuis. ‘Het eerste woord dat in me opkomt is: angstig. Ik denk dat ik een bang kind ben geweest. Op school had ik een meester met godsdienstwaanzin. Die invloed, van jeugd en geloof, merk ik tot op de dag van vandaag,’ zegt hij openhartig.

Hij gelooft nog steeds, vertelt hij, maar ‘God’ vindt hij dan weer zo’n groot woord. Om hem heen, zoals hier met dat uitzicht op het Hogeland, ziet Gosse de schepping, in alles: ‘De schrijver Gerard Reve zei ooit eens: “Mensen geloven niet in wonderen, maar ik zie alleen maar wonderen”. Zo ervaar ik het ook. Dat jij en ik nu staan te praten: wat is dat precies, wat gebeurt er? Er komt iets binnen en er gaat iets naar buiten, er zijn miljarden cellen op dit moment bezig om te reageren tussen ons, in energievelden die elkaar beïnvloeden. Dat vind ik iets ongelooflijks.’

Als kind keek hij al met die blik naar het Friese landschap. ‘Daar ben ik mee opgegroeid, vanwege mijn vader, en mijn moeder hield ook van schoonheid. Ik schilder wel heel anders: mijn vader was een sprinter, hij knalde erin en kwam er later op terug. Ik kom al schilderend tot een bepaald beeld.’

Zijn atelier is groot maar intiem ingericht, met boeken en gezellige banken. Poes Tosca uit Griekenland houdt ‘m er vaak gezelschap. ‘Een geweldig beest, ontzaglijk eigenwijs.’ Gosse bladert door wat oude schetsboeken met potloodtekeningen, tegen de muur staan modeltekeningen. Het zijn vingeroefeningen die het grote publiek niet van hem kent.

Bekijk ook

Onze Frieslandpecial is nu te koop - haal 'm snel! | Noorderland

Verder lezen

Het volledige interview met Gosse Koopmans lezen? Dot vind je in onze Frieslandspecial, nu te koop in de winkels en onze webshop. In deze nieuwe editie gaan we op tijdreis door Friesland, spreken we met burgemeester Sybrand Buma, proeven we échte Beerenburg in Sneek en nemen we een kijkje in museumdorp Allingawier. Dit – en nog veel meer – lees je nu in ons nieuwste nummer.