Van ijzerkoek tot stroopwafel
Hoewel de stroopwafel officieel pas in de 19de eeuw ontstond, gaat de geschiedenis van de wafel zelf veel verder terug. Al in de tijd van de Vikingen werden ronde ijzers gebruikt om platte koeken te bakken. In de 13de eeuw ontstond in Nederland zelfs een wafelbakkersgilde, en in de 16de eeuw waren rijk versierde wafelijzers een populair gebruiksvoorwerp in welgestelde huishoudens. De koeken werden boven open vuur gebakken en vaak uitgedeeld op feestdagen, bijvoorbeeld bij de jaarwisseling of carnaval.
De echte geschiedenis van de stroopwafel begint rond 1810 in Gouda, waar bakkers restjes deeg gebruikten om goedkope koeken te maken. Deze werden doormidden gesneden en gevuld met stroop: zo ontstond de eerste Goudse stroopwafel. Al snel groeide de populariteit van dit eenvoudige, maar lekkere koekje.
Een gouden eeuw
In de 19de eeuw schoten de stroopwafelbakkerijen in Gouda als paddenstoelen uit de grond. Sommige bronnen noemen 1810 als startjaar, anderen verwijzen naar 1837, toen de eerste stroopfabriek in Gouda verscheen. Hoe dan ook: de stad werd hét centrum van de stroopwafelproductie. Begin 20ste eeuw waren er tientallen bakkerijen actief en vond de lekkernij zijn weg naar kruidenierswinkels en later supermarkten.
Waar de wafel vroeger vooral een lokale lekkernij was, groeide hij in de loop van de 20ste eeuw uit tot nationaal erfgoed. De geschiedenis van de stroopwafel laat zien hoe een eenvoudig koekje, ooit gemaakt van restproducten, kon uitgroeien tot een wereldwijd symbool van Nederlandse gezelligheid.
Stroopwafels vandaag de dag
Tegenwoordig vind je stroopwafels niet alleen in Gouda, maar overal ter wereld: van markten in Nederland tot koffiezaakjes in New York. Ambachtelijke bakkers experimenteren met nieuwe varianten, van mini’s tot XL-wafels en van klassieke stroop tot vullingen met karamel, honing en chocolade. En nog altijd smaakt een stroopwafel het allerbeste warm van de markt, rechtstreeks van het ijzer.
Wist je dat…
- De oorspronkelijke stroopwafel een doorsnee had van ongeveer 10 centimeter?
- Er per jaar meer dan 20 miljoen pakjes stroopwafels over de toonbank gaan?
- In 2018 in Gouda een stroopwafel van 2,5 meter doorsnee werd gebakken, goed voor 40 kilo deeg en 20 liter stroop?
Of je ze nu koopt bij de bakker, van de markt of zelf bakt: de stroopwafel is en blijft een koekje met een rijke geschiedenis,
- Culy, Bakker Bertram
- Adobe Stock