Was Groningen ooit een Drents dorp? Zo zit het

Van Drents dorp naar stad van formaat

De vroegste vermelding van Groningen stamt uit een giftbrief uit 1040, waarin een Duitse keizer goederen schonk aan de Utrechtse kerk. Groningen was toen een dorp, met de naam "Villa Cruoninga", en lag in het graafschap Drenthe. Toch hadden de Drentse graven weinig te zeggen: Groningen viel als koningsgoed buiten hun macht en genoot immuniteit. Hoewel er toen nog geen sprake was van stadsrechten, beschouwt men dit wel als het prille begin van de stad. Niet voor niets vierde Groningen in 1990 haar 950-jarig bestaan.

In de eeuwen daarna groeide Groningen uit tot een zelfstandige stad. In de 12de eeuw ontstond er een strijd tussen zij die de bisschop wilden volgen en de Stadjers die zelf de koers wilden bepalen. De Stadjers bouwden een omwalling en vochten voor onafhankelijkheid. In de 14de eeuw kreeg Groningen officiële stadsrechten en sloot het zich aan bij de Hanze. Een eeuw later was de stad de grootste van Noord-Nederland en groeide uit tot een stadstaat met aanzienlijke macht. Vanaf 1594 maakte Groningen deel uit van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

Bekijk ook

5x de leukste plekjes om te ontbijten in Groningen-stad | Noorderland

En Drenthe dan?

Drenthe was in die tijd een graafschap met een omvang die sterk lijkt op de huidige provincie. Alleen Coevorden hoorde er toen nog niet bij, terwijl Groningen en de nu Friese Stellingwerven wél onder Drenthe vielen. In 1046 kwam het gebied onder het gezag van het Sticht Utrecht. Later werd dit het Oversticht, waaruit Overijssel en Drenthe zouden ontstaan.

Drenthe zelf had het lange tijd niet makkelijk. Na de Slag bij Heiligerlee in 1568 kwam het gebied onder de Habsburgers en stond het bekend als landschap Drenthe. Binnen de Republiek werd Drenthe gezien als arm en achtergebleven; het kreeg pas in 1814 de status van volwaardige provincie.

Appingedam: een Friese stad in Groningen?

Groningen-stad is niet de enige plek met een verrassende geschiedenis. Over Appingedam doen verhalen de ronde dat dit stadje van oorsprong eigenlijk Fries was. In de middeleeuwen was Appingedam de hoofdplaats van de streek Fivelingo, destijds cultureel sterk verbonden met Friesland. In 1327 kreeg de stad stadsrechten bij een bijeenkomst van de Friezen in Oost-Friesland. Daarom wordt Appingedam soms de "twaalfde Friese stad" genoemd.

Hoe je dit ook wendt of keert: het laat zien dat de grenzen van toen en nu behoorlijk anders waren. Groningen mag dan tegenwoordig onmiskenbaar Gronings zijn, haar wortels liggen deels in Drenthe – en soms zelfs een beetje in Friesland.