Het geheim van Wieuwerd: de raadselachtige mummies van Friesland

Een vondst die de wereld verbaasde

Het is 1765 wanneer timmerlieden tijdens werkzaamheden in de kerk van Wieuwerd bij toeval op elf houten kisten stuiten. Nieuwsgierig tillen ze een deksel op – en kijken recht in het gezicht van een verrassend gaaf bewaard lichaam. De schrik is zo groot dat ze gillend naar buiten rennen. Terug in de kelder ontdekken ze dat ook de andere kisten lichamen bevatten, allemaal met kleding en gelaatstrekken nog intact. Het nieuws verspreidt zich razendsnel en al gauw trekken bezoekers uit de wijde omtrek naar Wieuwerd om het wonder met eigen ogen te zien.

De doden die bleven

Van de elf oorspronkelijke mummies rusten er nu nog vier in de kelder van de kerk. Ieder met een eigen, deels ontrafeld verhaal. Er is het veertienjarige meisje dat rond 1610 stierf aan tuberculose, een vrouw die vermoedelijk rustig in haar slaap overleed, een man die het leven liet aan een kaakabces en Goudsmit Stellingwerf, lid van de labadisten. Deze zeventiende-eeuwse geloofsgemeenschap, geleid door de charismatische Jean de Labadie, vestigde zich in het nabijgelegen Walta State. Het waren intellectuele, maar ook enigszins omstreden figuren, gekleed in het zwart en met volgelingen uit heel Europa. En nu liggen sommigen van hen hier, onder het stille dorpskerkje.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Wat er met de rest gebeurde

De overige zeven lichamen hebben de eeuwen helaas niet overleefd. Een deel werd in de 18de en 19de eeuw meegenomen voor onderzoek door de toenmalige Universiteit van Franeker. Buiten de beschermende omstandigheden van de kelder vergingen de mummies snel tot botten en stof, waarna de resten in gesloten kisten terugkeerden naar Wiuwert. Van één mummie wordt vermoed dat hij is gestolen en naar Amerika is gebracht, al is dat nooit bewezen. Hoe het precies is gegaan, zal waarschijnlijk altijd een raadsel blijven.

Bekijk ook

Verloren parel van Zuidhorn: het verhaal van de Hanckemaborg | Noorderland

Ooit sierde de Hanckemaborg trots de rand van Zuidhorn. Dit statige huis, ontstaan uit een middeleeuws steenhuis, kende eeuwenlang adellijke bewoners.

Een kelder vol vragen

Waarom juist deze lichamen de eeuwen zo goed doorstaan hebben, blijft een raadsel. Misschien komt het door de constante luchtstroom via openingen in de kelder, de droge lucht en de ligging op een terp. Of spelen er onbekende, misschien wel magische factoren mee? Wetenschappers hebben geëxperimenteerd met dierenlichamen in de kelder: de meesten vergingen snel, maar sommige bleven verrassend goed bewaard. Een sluitende verklaring is er nooit gekomen. Misschien hoeft dat ook niet: juist het onbekende maakt een bezoek aan de mummiekelder zo bijzonder.

Zelf het mysterie ervaren

Vandaag de dag liggen de vier mummies nog altijd in hun kisten, geflankeerd door een paar vogels, een kat en botresten van de lichamen die ooit voor onderzoek zijn meegenomen. Van april tot en met oktober opent de kerk haar deuren voor rondleidingen. De gidsen vertellen over de ontdekking, de vreemde gebeurtenissen en de overledenen. En terwijl je in de halfdonkere kelder staat, met de eeuwenoude gezichten op slechts een paar passen afstand, voel je het zelf: hier heerst een mysterie dat de tijd trotseert.