Piraten van de Waddenzee: het verhaal van de Likedelers en Klaus Störtebeker

Piraten op het Wad

Vandaag de dag is het Waddengebied een plek waar veel mensen de rust opzoeken, maar eeuwen geleden was het hier allesbehalve vredig. De talloze zandbanken, afgelegen ligging en het ontbreken van stevig gezag maakten de regio bijzonder aantrekkelijk voor een ander soort bewoners: piraten. Geen exotisch uitgedoste zeelui met ooglapjes en papegaaien op de schouder, maar boerenzonen, gestrande zeelieden en oorlogsvluchtelingen die de zee op gingen op zoek naar buit – en naar vrijheid.

De legende van Klaus Störtebeker

De bekendste van hen is Klaus Störtebeker, een man waarvan niet veel zeker is, behalve zijn reputatie. Volgens de overlevering werd hij geboren in het Groningse dorpje Termunten. In de late 14de eeuw werd hij berucht als zeerover in de Noord- en Oostzee. Soms vocht hij als kaper in opdracht van koningen, maar vaker ging hij zijn eigen gang. Störtebeker had het vooral gemunt op schepen met waardevolle ladingen zoals specerijen en textiel. Wat hem bijzonder maakte, was zijn piratenclub: de Likedelers – letterlijk ‘gelijkdelers’. Iedere zeeman kreeg een eerlijk deel van de buit. Soms werd die zelfs gedeeld met de armen aan wal, wat de Likedelers geliefd maakte onder de bevolking.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Volksverhalen overspoelen de feiten. Zoals het verhaal dat Klaus vóór zijn onthoofding vroeg dat al zijn kameraden die hij – na zijn dood – nog voorbij kon lopen, vrijgelaten zouden worden. En jawel: hij liep er elf voorbij, hoofdloos. Het is onwaarschijnlijk, maar juist dat maakt het verhaal zo levendig.

Bekijk ook

Vergeten Groninger borg: het verhaal van het Dijksterhuis | Noorderland

Het Dijksterhuis in Pieterburen was de laatste Groninger borg die werd afgebroken, maar de tumultueuze geschiedenis van de borg blijft bestaan.

Van piratennest tot volksverhaal

De Likedelers vonden onderdak in onder meer Borg Dijksterhuis bij Pieterburen – een statige Groninger borg die tijdelijk werd omgetoverd tot opslagplaats van geroofde goederen. Daar, aan de rand van het Wad, vierden ze hun overwinningen. Volgens de overlevering met veel bier, waaronder de beroemde vierliterbeker van Klaus – die hij in één keer achterover kon slaan.

Na de dood van Störtebeker verdween het piratennest niet meteen van de kaart. Ook in de 16de eeuw trokken opstandelingen als de watergeuzen het Wad op, zogenaamd kapend voor de goede zaak tijdens de Tachtigjarige Oorlog – maar vaak plunderend voor eigen gewin. De grens tussen vrijheid en piraterij was flinterdun, net als die tussen held en boef.

Het nalatenschap van de gelijkdelers

Wat rest, is een geschiedenis vol gaten en sterke verhalen. Zeker is dat de Likedelers met hun eerlijke verdeling een opvallende rol speelden in een periode waarin brute kracht en willekeur vaak de dienst uitmaakten. In Oost-Friesland wordt Klaus Störtebeker nog altijd geëerd: met standbeelden, festivals en zelfs een museum in de kerktoren van Marienhafe, waar hij mogelijk ooit onderdak vond. Zijn naam leeft voort, zijn verhaal wordt doorverteld – en op sommige winderige dagen lijkt het Wad nog altijd een echo te dragen van zijn legende.