Lifestylemagazine over Noord-Nederland

Deze zeldzame broedvogel vind je nu in Friesland

Goed nieuws uit Friesland: in de provincie zijn dit voorjaar vier broedende kemphanen gespot. Dat is opmerkelijk, want de vogel broedt nog zelden in Nederland. In de natte graslanden van onder meer de Bantpolder en de Workumerwaard wisten enkele vrouwtjes kuikens groot te brengen. Een stille comeback van een vogel die eigenlijk al bijna was verdwenen.

Friesland

Van gewone weidevogel tot zeldzame verschijning

Ooit was de kemphaan een vertrouwd gezicht in het boerenland. Rond 1950 broedden er naar schatting 6.000 paren in Nederland. Maar met de komst van modern landbouwbeheer verdwenen ook de natte, kruidenrijke weilanden waar deze vogel zich thuis voelt. De aantallen kelderden. Wat resteert, zijn losse meldingen – meestal van vogels op doortrek – en slechts tien tot dertig broedvogels per jaar.

Dat er nu vier nesten zijn gevonden in Friesland is dus bijzonder. Twee doken op in de Bantpolder bij Anjum, één in een vochtig natuurgebied bij Bears en een vierde aan de IJsselmeerkust bij Workum. Het zijn stuk voor stuk stille plekken, waar het maaien laat begint en de bodem nog kletsnat mag zijn. Precies wat de kemphaan nodig heeft.

Stiekem broeden in het hoge gras

Kemphanen broeden laag op de grond, in kuiltjes tussen het gras. Ze blijven niet zitten als er gevaar dreigt, waardoor hun nesten lastig te traceren zijn. Wie ze wil vinden, moet goed opletten: bij het minste geluid vliegen ze op, en voor je het weet zijn ze weer verdwenen tussen de sprieten. Zelfs ecologen en boswachters moeten scherp blijven om er een in beeld te krijgen.

Bovendien zijn het vogels zonder vast patroon. In tegenstelling tot de grutto, die trouw is aan zijn broedgebied, zijn kemphanen onvoorspelbaar. Ze keren zelden terug naar hetzelfde weiland en verschijnen soms op plekken waar ze jaren niet zijn gezien.

Jongen in de polder

Toch zijn er dit jaar kuikens van de kemphaan gespot. In de Bantpolder werd een volwassen vrouwtje waargenomen met twee jongen. In Bears lukte het helaas niet: daar werden de kuikens vermoedelijk gepakt door een roofdier. Van de andere broedgevallen is niet alles bekend, maar ook daar werd onrustig vlieggedrag van kemphanen gezien – vaak een aanwijzing dat er jongen in de buurt zijn.

Natuur
  • Omroep Friesland, Vogelbescherming Nederland
  • Adobe Stock